Dit wordt het jaar van de betaalmuur. In 2013 zullen Nederlandse kranten eindelijk de lezer dwingen te betalen voor nieuws, goedschiks of kwaadschiks. Te lang hebben ze hun nieuws gratis weggegeven, vinden ze. En nu hun oplages met meer dan een derde zijn gedaald en adverteerders de kuierlatten hebben genomen, vinden ze de moed om te vernieuwen. Omhoog dat hek.
“Er gaat niets boven een goed verhaal”, zei ik vijfentwintig jaar geleden in een dankwoordje, toen ik als redacteur van de Volkskrant – standplaats Rotterdam – het Gouden Pennetje in ontvangst nam. Een goed verhaal? Dat was, vond ik toen, een product van grondig onderzoek, verteld met alle literaire trucs die van pas komen. Het moet onthullen en verleiden, betrappen en meeslepen.
De media hebben het niet gedaan, schrijft de commissie-Cohen in haar rapport over de Facebookrellen in Haren op 21 september vorig jaar. Meer precies: de massamedia hebben volgens Cohen geen doorslaggevende rol gespeeld, omdat de hype op Facebook al een kritische massa had bereikt voordat Project X door de traditionele media werd opgepikt.
Op die conclusie valt volgens mediasocioloog Peter Vasterman wel wat af te dingen. Lees verder
We kunnen het ons in Nederland bijna niet voorstellen, maar kranten in de Verenigde Staten leefden in 2012 op. Hier staat zowat de helft van alle dagbladen te koop (de regionale kranten van Mecom en NDC, en naar men zegt ook NRC – samen dertien titels). Maar in de VS stegen de aandelen van uitgevers met 20,8% in waarde, een stuk meer dan het beursgemiddelde.
Helemaal jofel zal het niet zijn, maar bij elk verkiezingsdebat moest ik hevig denken aan Terror Jaap. Telkens als PVV-leider Wilders zich met steeds dezelfde anti-Europa-oneliner op premier Rutte stortte, drong zich het beeld op van de man die ooit 1,3 miljoen euro won in De Gouden Kooi en zich nu – 220 kilo zelfbewuste amusementswaarde – onder luid gejoel van tien meter hoogte in een zwembad laat donderen.
Een betrekkelijk late exponent van het ongebreideld denken in digitale optimisten en hun even verbeten tegenvoeters, de wat meer bedachtzame sceptici. Zo ongeveer lees ik de column van Frank van Vree in De Groene, waarin hij PopUp – het boek dat ik zes jaar geleden schreef met Mark Deuze – wegzet als een exponent van internet-utopisme dat maar niet heeft willen verkeren in werkelijkheid.
Een goed verhaal heeft een held nodig. Zegt Jack Hart. Hij zal het weten, want Hart werkte als redacteur mee aan vier journalistieke verhalen die een Pulitzer wonnen. Een echt verhaal, zei Hart donderdag tijdens een masterclass in Amsterdam, een verhalend verhaal, gedijt op een sympathieke hoofdpersoon met wie lezers zich kunnen identificeren. Maar kranten schrijven alleen over criminelen en slachtoffers. “En daarvan leer je niets, behalve verliezen.”
Nederlandse kranten kunnen miljoenen verdienen op internet, maar doen het niet. Dat is raar. Op enkele nichekranten na (FD, ND) laat niemand zijn lezers online betalen voor het nieuws, terwijl in het voetspoor van The New York Times het afgelopen jaar bijna 300 Amerikaanse kranten gebruik zijn gaan maken van een “poreuze tolpoort”. The Times haalde er 454.000 betalende klanten mee binnen en naar schatting 86 miljoen dollar omzet.
De gratis-nieuws-discussie is een debat tussen tussen gelovigen en ketters. Beide claimen op morele gronden – “nieuws mag niet gratis zijn”, “de publieke sfeer heeft gratis nieuws nodig” – een monolithisch gelijk. Die verongelijktheid beneemt beide het zicht op de realiteit, en staat in de weg van een intelligente oplossing. Die is er wel. Misschien. Het heet story-based metered access.
[Dit is deel 3 in een serie over De Spotmarkt van het Nieuws; deel 1 en deel 2]
Journalistiek moet geld opleveren. Maar hoe verdien je geld met nieuws? Dat het in tijden van internet ingewikkeld is, bewijzen de dalende oplages van dagbladen al een jaar of tien. Hoe krampachtig uitgevers en journalisten in de verkeerde richting zoeken, en waarom, heb ik hier beschreven. Nu de dagelijkse praktijk. Wat heb je aan een koopman die per verhaal op de spotmarkt van het nieuws de hoogste prijs weet te krijgen?
Wie geld wil verdienen met nieuws, moet een koopman aanstellen. Geen uitgever die verdienmodellen bedenkt en de kosten drukt, maar een handelsman die de regie voert over de dagelijkse verkoop. Dat voelt als heiligschennis, als commerciële inmenging met de journalistiek, maar is het niet. De koopman verkoopt wat er is op de spotmarkt van het nieuws, tegen de best mogelijke, voortdurend veranderende prijzen – en bemoeit zich niet met welk nieuws er wordt gemaakt.
Dit is een dwars stukje. Ik hoor en lees dat De Pers eind maart verdwijnt. Dat is volstrekt begrijpelijk: Wegener slikt liever de bittere pil van een afkoopsom van 45 miljoen dan het zwaar verlieslatende contract met Marcel Boekhoorn, oprichter van de gratis krant, nog tot 2022 uit te dienen. Tegelijkertijd is het bizar en onbegrijpelijk.
Rutger Castricum willen verjagen van het Binnenhof is even dom als Geert Wilders te betichten van fascisme. De eerste is een journalist, de tweede een democraat. De toon en methodes van beide kun je smakeloos noemen, rellerig en puberaal, boerenleep en hetzerig, maar ‘Rutger’ en ‘Geert’ – beide voornamen zijn een merk, net als ‘Katja’ of ‘Linda’ – mogen doen wat ze doen.
Castricum en Wilders hebben alles met elkaar te maken. Niet dat PowNews bijt als de PVV blaft; de omroep die voortkwam uit GeenStijl is rechts en volks, maar vooral pisbrutaal. Als het moet wordt niet alleen de linkse kerk afgezeken, maar ook een onnozele backbencher van Wilders. De link tussen PowNews en de PVV is de bron van beide. Onbehagen, chagrijn.
Wat Castricum bedrijft, is plopkappopulisme. Lees verder
Op De Nieuwe Reporter schrijft Piet Bakker over betaalmuren en regionaal nieuws. Hij stelt kritische vragen bij de mogelijkheid lezers voor dat nieuws te laten betalen en wijst erop dat eigenlijk alleen financiële kranten successen hebben geboekt met een paywall. Mijn reactie op Bakker staat op DNR en hieronder.
De grootste en al vijftien terugkerende fout is dat kranten over ‘het nieuws’ praten alsof het een pakket is, met maar twee opties: je geeft het gratis weg of je laat je klant ervoor betalen (eventueel via metered access zoals Piet Bakker het model beschrijft dat oa The New York Times hanteert).
Het onderzoek naar de diploma’s van 360 studenten journalistiek aan Hogeschool Windesheim was onnodig en mogelijk onrechtmatig. Met een overspannen reactie heeft de school geprobeerd zijn imago op te poetsen over de rug van oud-studenten die aan hun jaren in Zwolle een bezoeldeld diploma overhouden. Zoals een ingewijde tegen mij zei: “Ze zijn gaan wrijven in een vlek.”