Nog voor het half zes is, word ik wakker. Van het eerste licht dat door de blinden naar binnen kiert. Van vogelgeluiden in mijn achtertuin. Van een mond zo droog als oud leer. Ik spoel mijn gehemelte met een slok cola light die naast mijn hoofdeinde staat, sla het dekbed terug en sta op. Onderaan de trap naar beneden liggen twee dagbladen. Nog voor het half acht is, sla ik die weer dicht.
Morbide zou ik het niet willen noemen. Een tikje vreemd misschien, of wat voorbarig. Maar als ik over de BBC-documentaire van Terry Pratchett struikel, denk ik prompt na over mijn eigen einde. Gefascineerd, met de nieuwsgierigheid van een man die weet dat dit over hem gaat en over zijn eigen aftakeling. Die kan rauw zijn en gênant, maar ook intrigerend en ironisch, en soms zelfs ronduit mooi – mooi als die film van Pratchett.
Op een woensdagochtend in april staat de treinkijker op het perron, en niet bij de spoorwegovergang, zoals op andere dagen. Hij draagt een zomers overhemd met korte mouwen, wit, zachtgroen en lichtgeel geruit, een nette broek van een bruine zachtglimmende stof die hij hoog opgetrokken heeft, en zwarte sportschoenen met te lange veters.
We herkennen elkaar. Alsof we beide lid zijn van een oldtimersclub, of ooit starnakel lam raakten bij dezelfde studentenvereniging. Dat speldje op je revers, die stropdas, het inside-grapje. “We zijn lid van dezelfde tribe“, verklaart Jon Palfreman nadat hij en ik bij een glas wijn aan elkaar zijn voorgesteld in de loungehoek van het Amsterdamse Lloyd Hotel.
Ja, we hebben wel iets om over te praten.
Herinneringen duiken op als je er het minst op bedacht bent, als een bal die tussen twee geparkeerde auto’s door de straat op stuitert. Je houdt even in. Want je weet dat het jongetje niet ver weg kan zijn. En je vraagt je af wat er aan de hand is, waar het jongetje blijft, als die bal gewoon wegrolt en blijft liggen in de goot.
Mijn gehemelte doet weer normaal. Dat is een fijn zinnetje om te noteren. Weken en weken kleefde het overvloedige speeksel er aan vast, als een vette waas op een autoruit. Langzaam trok het weg. Bijna onmerkbaar, zoals alles de afgelopen tien dagen telkens iets beter ging. Een been dat weer meedoet. Een voet die niet meer tintelt. Dagen die weer langer worden.
Gisteravond is Carels Hoofd, de reportage die ik vorig jaar maakte over een Parkinsonpatiënt die met een hersenoperatie werd verlost van zijn overbeweeglijkheid, bekroond met de Groninger Persprijs. Ik ben trots, blij en dankbaar. Wie het verhaal wil lezen vindt hier de pdf.
Ik ben geen marathonloper. Hooguit iemand die dat graag had willen zijn. Maar ik heb wel een beeld van de marathon. Hoe je als hardloper in een cadans komt, je hoofd leeg loopt, en hoe je de verzuring van je af probeert te houden, als een ongewenste maar onvermijdelijke afspraak.
Ik zit in de molen – en die molen is meer in de war dan ik dat ben. Om een consult voor ‘geestelijke verzorging’ had ik niet gevraagd, maar als de computer van revalidatiecentrum Beatrixoord je daar voor inroostert, neem je maar aan dat een hogere macht het goed met je voor heeft. Je neemt je burgerservicenummer mee en vervoegt je aan de zachtgroene balie.
Zoals dat gaat. Je struikelt over je woorden als een kleuter over speelgoed. En als je merkt dat je niet leert lopen, maar steeds meer woordstrompelt, als je je vaker en vaker verslikt in wat je zegt, zodat het lijkt alsof je verstand je heeft verlaten, bel je een logopedist. Die roostert je in. Revalidatie in Beatrixoord, een groenbeplante verpleegcampus aan de rand van het dorp waar je al jaren met een wijde boog omheen rijdt. Je was er nog lang niet aan toe, dacht je.
Wie in de sores zit, moet zichzelf tegenwoordig ‘opnieuw uitvinden’. Dat is de lullig-modieuze manier om te zeggen dat het roer om moet, dat alles anders kan. Niet bij de pakken neerzitten, maar opnieuw beginnen. En vooral niet blijven hangen in roestige gewoontes, ingesleten patronen en een hardgebakken oordeel – over de wereld om je heen, maar bovenal over jezelf.
De zakenman keek mij aan alsof ik niet helemaal jofel was. Ik sprak hem voor de krant, maar mijn vragen waren vaag, van hak op tak. Zijn antwoorden werden korter en korzelig. Ik kon het hem niet kwalijk nemen. Waarschijnlijk dacht hij dat ik een zware nacht achter de rug had, wat niet zo was. Ik kwam nauwelijks uit mijn woorden.
Een maand geleden verscheen “Carels hoofd”, mijn reportage over de hersenoperatie van Carel Dolman, in Dagblad van het Noorden. Wie het volledige verhaal wil lezen, kan hier de pdf downloaden.
De eerste keer dat ik M. weer ontmoette, was het warempel alsof ik mijzelf zag. Hoe hij in het Amsterdamse restaurant Dauphine aan het eind van de middag tussen de rijen tafels kwam aanlopen, zijn linkerarm onhandig stijf langs zijn lichaam, zijn romp misschien wat gebogen, zijn gezicht stram, alsof de mimiek stilgezet was op een moment van verbijstering. Toen we elkaar de hand schudden, zei hij dat het goed ging met hem.
We hadden stevig gedronken, mijn vriend P. en ik. En ons gelijk slonk met elk volgend glas wijn – hij rood, ik wit – of andersom, god zal het zeggen. Maar telkens als we opnieuw over dat ene verwarrende onderwerp spraken, werd ik ineens weer heel even ontluisterend nuchter.