november 6th, 2007

Informatie IS vrij

Stewart Brand zei in 1984: Information wants to be freeDeugt Cinner? Kan het gedrag van de weblogster die een artkel van NRC-freelancer Karin de Mik overnam door de beugel? Wat vind je ervan, was de vraag? Dit: wat Cinner deed, deugt niet. Niet volgens de Auteurswet van 1912, niet volgens de veel modernere principes van Larry Lessig (Amerikaans jurist en evangelist van het cc-beginsel), en niet volgens mij.

Wie een compleet artikel overneemt, pleegt diefstal. Wie zonder bronvermelding significante stukken, quotes of idee-en overneemt, pleegt plagiaat. De reactie van De Mik en haar belangenbehartiger is misschien onaardig en hardvochtig principieel, maar daarom niet minder terecht.

Wat mij meer fascineert is dit: hoe komt het dat grote groepen mensen tegenwoordig lak hebben aan het auteursrecht en dat recht zelfs als onrechtvaardig ervaren? Met de extremen van onze cut&paste-cultuur hebben in de eerste plaats de entertainment- en nieuwsindustrie te maken gekregen: vanaf de dag dat we digitaal konden kopieren en verspreiden zijn we illegaal muziek en films gaan dupliceren.

Los gezongen

Maar er is iets nog fundamentelers aan de hand. Onze verhouding tot informatie is anders geworden. We geven meer informatie over ons zelf weg en verwachten meer informatie over alles overal en altijd makkelijk te kunnen vinden. Het is alsof die informatie zich steeds verder van zijn bron loszingt, en daardoor ook van zijn oorspronkelijke eigenaar.

We laten informatie als het ware vrij, lang nadat Stewart Brand (zie foto) in de vroegste dagen van internetgemeenschappen “information wants to be free” riep. Die leuze werd het motto van de linksige hackersbeweging in San Francisco en daarna een - overigens steeds hollere - strijdkreet van de internetcultuur. De leuze perverteerde tot iets plats: “free” ging steeds meer “gratis” betekenen, en steeds minder “vrij” (”free as in free beer, not free speech“).

Ongemerkt is informatie inmiddels vrij geworden. Vrij om met andere informatie in het machinepark van een zoekmachine nieuwe informatie te vormen. Vrij om zonder expliciete opdracht zijn weg te vinden naar een nieuwe bestemming, naar nieuwe ontvangers. Sommigen noemen deze netwerkinformatie een vorm van kunstmatige intelligentie - en ik denk dat ze gelijk hebben.

Tegen deze achtergrond is de diefstal van Cinner veel begrijpelijker (plagiaat was niet aan de orde, Cinner noemde keurig de bron). Het verklaart misschien een beetje waarom zij haar diefstal niet voelt als diefstal (of dat althans niet deed totdat ze er de rekening voor kreeg). Ook zou het een motivatie voor aanpassing van de Auteurswet moeten zijn, want hoe lang is een recht nog een recht als het niet meer als recht wordt beleefd?

Stem of voeg toe aan Uitleg over het gebruik van deze icons : Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op Digg Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je favorieten op Technorati Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Maak een notitie op deze pagina met Fleck

Gepost in Blog

Tags: , ,

Volg commentaar op deze post in de commentaar RSS 2.0 feed. Reageer, of trackback.

28 Responses to “Informatie IS vrij”

  1. Urbanus:

    Online is alles van iedereen en iedereen van alles?

    november 6th, 2007 at 3:50 pm
  2. henk:

    @Urbanus: Nee natuurlijk. Maar grote groepen mensen zijn er wel zo over gaan denken. Dat is een probleen voor een samenleving met wetten.

    november 6th, 2007 at 4:00 pm
  3. TRS:

    1. `Ook zou het een motivatie voor aanpassing van de Auteurswet moeten zijn, want hoe lang is een recht nog een recht als het niet meer als recht wordt beleefd?´

    Is dat net zoiets als verkeerslichten afschaffen omdat steeds meer mensen door rood licht rijden? (Bij treinen nog meer van toepassing trouwens).

    2. Je gebruikt het woord ‘diefstal’. Maar dat woord is misschien ook aan herdefinitie toe. En is diefstal een digitaal begrip (wel/niet)? Of kan er bv. ook sprake zijn van een mate van diefstal? Hoeveel schade heeft de auteur gelopen?

    3. Je beweert dat Cinner (what’s in a name…) geen bronvermelding heeft geplaatst. Weet je zeker dat dat juist is?

    november 6th, 2007 at 9:18 pm
  4. henk:

    @TRS: 1. Wetgeving volgt altijd ontwikkeling in de samenleving. Daar is niet zo veel bijzonders aan. Opvallend in deze kwestie is de generatiekloof: wie opgroeide met internet denkt gemiddeld genomen heel anders over digitaal kopieren en copyright dan de oudere generatie deed.
    2. Ja, ik denk dat diefstal een digitaal begrip is; wat kan varieren zijn de omstandigheden, de aard van de diefstal, de persoon van de dader, etc.
    3. Ik vergiste me: Cinner deed wel aan bronvermelding, zelfs met een link (lees ik in andere publicaties over deze zaak). Ik pas de post aan.

    november 6th, 2007 at 10:34 pm
  5. CiNNeR:

    Moet bekennen dat ik placht te denken dat ik als persoon wel deug :) Inderdaad deugd het overnemen van artikelen niet. Hoe bestaat het nu dat ik daar op die specifieke dag geen erg in gehad heb? Dat is eigenlijk - in mijn ogen - meer geweest omdat goed/slecht voorbeeld goed/slecht doet volgen. In die tijdsperiode werd er veel geschreven over de ziekte ME, een ziekte die bij mij gediagnosticeerd was. Niet alleen werd er veel geschreven, ook zwaar negatief van ‘ME bestaat niet’ tot omschrijvingen van labiele persoonlijkheden. Ik vond destijds in een andere krant citaten van een collega-weblogster en ME-patiente ter illustratie hoe labiel patienten wel niet zijn. Kranten namen onder elkaar voortdurend teksten over, van a tot z op de letter gelijk maar dan zonder bronvermelding. Mijn ingezonden brief was de kern verwijderd zodat er een onzinnig betoog overbleef. Overigens heeft het gewraakte artikel al die tijd op meerdere plekken online gestaan en is dat nog steeds, wat het voor mij als leek behoorlijk verwarrend maakt.

    Gewraakte artikel was een interview met een mijnheer die beweerde overspoeld te zijn met haatmails van patienten en in de hele mediastorm waar niemand het nauw leek te nemen met ethiek of wet, heb ik in een rij van eigen schrijfsels dit artikel geciteerd/overgenomen. In zijn geheel omdat ik geen afbreuk wilde doen aan het interview of gezien wilde worden als iemand die enkele zinnen gebruikt om te lasteren.

    Inmiddels ben ik beter geïnformeerd en geef ik toe, dit was fout en niet al te snugger.

    november 7th, 2007 at 4:28 am
  6. henk:

    @Cinner: Ik twijfel er niet aan dat je als persoon deugt: je reacties in dit relletje laten zien dat je bereid bent fouten toe te geven. Opvallend vind ik je verklaring: je nam het artikel over omdat je een voorbeeld volgde. Kranten leken andere kranten over te schrijven. Iedereen leek het te doen. Je werd extra getriggerd doordat in die mediastorm toen een emotioneel beladen onderwerp werd “behandeld”, waarbij niemand nog op ethiek lette.

    Je dacht het ethisch juist goed te doen door in die storm een heel artikel over te nemen. En daarin had je groot gelijk. Het net maakt het mogelijk veel ruimer te citeren dan in de krant kan (knippen en plakken, aan ruimte geen gebrek). Het past ook bij de internetcultuur die veel vrijer omgaat met intellectueel eigendom, niet alleen in de vorm van illegale piraterij maar ook ideologisch onderbouwd: denk aan open source software en het some rights reserved beginsel van cc.

    Wat het volgens mij verdient overeind te blijven is het uitgangspunt van auteursrecht (zoals dat ook door de cc-beweging wordt gesteund): alleen de eigenaar of auteur bepaald welke rechten hij vrij geeft. Al het andere blijft diefstal (of plagiaat).

    november 7th, 2007 at 8:53 am
  7. CiNNeR:

    Dat ben ik met je eens maar begrijp het tot zekere hoogte. Vind de grens bij groot nieuwsberichten bijvoorbeeld een ontzettend grijs gebied. Daar zie je veel terugkomen dat kranten elkaar letterlijk navolgen of dat er slechts een woordje of vier zijn aangepast et voila, een zogenoemd nieuw werk is geboren. Op dat gebied valt het mij zwaar om te zien wat het verschil is in het bijna hetzelfde weergeven met enkele woorden verschil wat gedaan wordt zonder bronvermelding (of soms een toevoeging als ‘beweerd mijnheer X in Dagblad A afgelopen zaterdag) of het juiste citeren met verwijzing en bronvermelding wat inbreuk maakt op het auteursrecht. Het verschil lijkt dan alleen nog te zitten in het wel of niet strafbaar zijn waar de verschillen in mijn ogen dan feitelijk te klein zijn (zou een student zo een scriptie maken zou het net zo’n kwestie van plagiaat zijn als het letterlijke overschrijven).

    november 7th, 2007 at 10:54 am
  8. henk:

    QCinner: Bij kranten speelt mee dat ze bijna allemaal dezelfde persburokopij gebruiken (ANP, of GPD bij de landelijke kranten). Dat willen ze soms niet laten blijken (omdat ze er trots op willen zijn alles zelf te doen) waarna ze een paar woorden veranderen en het bericht als “eigen bericht” plaatsen. Diefstal is het niet; er is voor betaald. Plagiaat is het wel, maar dan van het soort waarbij beide partijen oogluikend instemmen. Dat is raar, en voor de buitenwacht bijna onuitlegbaar.

    Het wordt allemaal anders als een buitenstaander, jij bijvoorbeeld, binnentreedt in “onze wereld” - en aan mijn lichte sarcasme moet je aflezen dat ik tamelijk kritisch ben over mijn vak en mijn vakgenoten. Journalisten zijn gemiddeld genomen conservatief en gaan snel in het defensief, vooral als niet-journalisten zich met hun werk - het nieuws - bemoeien. Wij journalisten kunnen maar moeilijk wennen aan het internet en de netcultuur.

    Blijft staan wat ik eerder zei: het is aan de auteur om te beoordelen hoeveel van zijn rechten hij vrijgeeft. Je kunt die defensieve houding van sommige journalisten - Karin de Mik die jou 255 euro in rekening brengt - hopeloos ouderwets vinden, en in strijd met de praktijk op internet, feit blijft dat ze volgens de auteurswet volkomen in haar recht staat.

    november 7th, 2007 at 1:50 pm
  9. TRS:

    @Henk

    Zou het kunnen zijn dat jij het portretrecht hebt geschonden van Stewart Brand in dit topic?

    november 7th, 2007 at 10:25 pm
  10. Henk Blanken:

    @TRS: Die zag ik aankomen. Nee, dus. Foto vrij van rechten gevonden op YouTube.

    november 7th, 2007 at 10:46 pm
  11. TRS:

    @Henk

    Youtube? Heb je een link?

    november 7th, 2007 at 11:28 pm
  12. CiNNeR:

    @Henk: Begin als buitenstaander ook het idee te krijgen dat er een scheiding is tussen ‘oude’ en ‘nieuwe’ media. Oud als in vasthoudend aan de tijd van de geprinte media en nieuw als in aanhanger van media door middel van informatie delen. Het laatste kan ik mijzelf meer in vinden.

    Vind Karin de Mik niet zozeer defensief noch vasthoudend eigenlijk. Haar schrijven is een broodwinning en ik begrijp heel goed dat zij, zoals waarschijnlijk velen met haar, haar rechten beschermd wil zien. In een artikel zit veel werk, betaling zal voor vele artikelen waarschijnlijk eenmalig zijn, de onderlinge concurrentie zal groot zijn en het is een stukje eigen wat er in ligt.

    Het is meer dat ik de methoden van Cozzmoss en daarmee van de auteurs die zich aansluiten, afkeur. Sterker, daar geen principiële verdediging van recht en broodwinning in kan zien. Cozzmoss adverteert met het feit dat zij er voor kunnen zorgen dat de auteur meer met artikelen kan verdienen, door middel van schadeclaims. Alle handelingen daaromheen zijn gericht op geld, verdienen, meer. Niet op rechtsgevoel, creativiteit van eigen werk, maatschappelijk gevoel en ontwikkelingen, puur geld.

    Je kan je ook afvragen wie er nu iets opschiet met deze manier van handhaven. Is er nu een groot schender ‘gepakt’, het auteursrecht in positieve zin verdedigd, is iemand er werkelijk iets mee opgeschoten behalve het voor hen luttele bedrag wat er nu mee verdiend is? In mijn ogen neigt dit naar Amerikaanse taferelen waarvan ik altijd gedacht heb dat we die niet wilden in Nederland (hoewel zeer passend in de politieke tijdsgeest).

    november 7th, 2007 at 11:29 pm
  13. TRS:

    Eens met Cinner.
    Karin de Mik en Cozzmoss handelen in mijn ogen immoreel. Ze weten dat ze geen inkomstenderving lijden en toch eisen ze geld. En dat terwijl het plaatsen van het artikel zelfs beschouwd kan worden als een gratis vorm van reclame voor de Mik.
    De wet was m.i. nooit bedoeld voor dit soort situaties, evenals de gebruikte berekening. Ik zou eigenlijk wel eens een rechter horen oordelen hierover. Er is ook nog zoiets als redelijkheid en billijkheid in onze wet.

    november 7th, 2007 at 11:38 pm
  14. Jolie:

    @Henk, ken je de publicatie van Mr. Chr. A. Alberdingk Thijm, “Fair use: het auteursrechtelijk evenwicht hersteld”? Een pleidooi om het Amerikaanse fair use beginsel op te nemen in het Nederlandse auteursrecht.

    Hij schreef daarin, 9 jaar geleden:
    ‘De kritiek op het auteursrecht zal tot een ongekende hoogte stijgen. De discrepantie tussen hetgeen rechtens toegestaan is en hetgeen in de ‘gewone wereld’ als rechtens geoorloofd wordt geacht zal steeds verder toenemen. Hierdoor zal het auteursrecht te kampen krijgen met een almaar groeiend legitimatieprobleem.’

    Hoe voorspellend :-}
    En het sluit aan bij wat je schrijft.
    Alleen pleit hij voor deze oplossing.

    november 8th, 2007 at 12:27 am
  15. henk:

    @TRS: Ik vergiste me dubbel bij de credits van die foto. Ik bedoelde uiteraard Flickr en niet YouTube. Geregeld zoek ik op Flickr naar foto’s waarvan de rechten vrij zijn. De tweede vergissing is dat deze foto niet van Flickr komt, maar van Stewart Brand’s eigen site: http://sb.longnow.org/SB%20photo%20big.html.
    Over de vraag of het immoreel is wat Cozzmoss doet: ik geloof het eerlijk gezegd niet. Het is hardvochtig, het lijkt op de lompheid van die boze buurman die je bal meteen lek prikt als die in zijn tuin gevallen is. Maar immoreel, nee, niet althans, schat ik, volgens de meeste Nederlanders, wel misschien volgens een overigens snel groeiende groep vooral jongere internetgebruikers.
    @Jolie: dat stuk van AT ga ik lezen.

    november 8th, 2007 at 8:52 am
  16. henk:

    @Jolie: heb dat stuk van AT inmiddels gelezen. Een jaar geleden verdiepte ik me nogal in copyright kwesties en de verschillen tussen Amerikaanse en Europese wetgeving. Die kennis is wat weggezakt. Ik ga me opnieuw inlezen, ook al omdat ik wel benieuwd ben welke gevolgen de netcultuur inmiddels voor het recht (auteurswet etc) heeft gehad.

    november 8th, 2007 at 9:49 am
  17. Urbanus:

    Maar ik begreep dat sinds kort dat T-Mobile de kleur magenta heeft geclaimed.. Zou dit dan betekenen dat we deze nergens meer anders op het internet terug mogen zijn behalve bij T-Mobile?

    Nu hebben ze alleen het brief papier geclaimd..

    Link : http://www.nu.nl/news/1297382/32/rss/T-Mobile_claimt_alleenrecht_op_kleur_magenta.html

    november 8th, 2007 at 1:45 pm
  18. TRS:

    @Henk

    De link betreffende de foto loopt dood. Bovendien is het gebruiken van een foto van zijn eigen site niet zonder meer toegestaan, het maakt m.i. niet het verschil bedoel ik. Ik vermoed dus dat je in overtreding bent (formeel juridisch dan he). Stel dat Stewart je nu een gepeperde rekening zou sturen, zou je dan op soortgelijke wijze oordelen over jezelf als over Cinner?

    november 8th, 2007 at 7:54 pm
  19. Xiwel:

    Misschien is het handiger om het internet als een muur te zien waar o.a. muurkranten opgehangen worden. Iedereen kan naar die muur kijken, maar omdat er zoveel muren zijn ziet niet iedereen alles.

    Het NRC had 3 jaar terug een artikel opgehangen en Cinner bedacht dat het handig was om dat artikel ook op haar openbare muur te hangen. Onder dat artikel liet ze netjes de naam en de bron staan. Eigenlijk schonk ze daarmee een deel van haar muur aan het NRC en de auteur.

    De auteur begint een jaar later een bedrijfje met een eigen muur en hangt daar ook het artikel op. Vervolgens vinden ze via een zoekmachine dat op het inmiddels achterafmuurtje van Cinner ook dat artikel hangt en krijgt Cinner geen bedankje, geen vraag om het weg te halen, maar meteen een flinke rekening.

    november 9th, 2007 at 12:12 am
  20. henk:

    @TRS: die link van Stewart Brand had een punt die er niet in moest, zo is ie goed: link. De foto wordt vrij van rechten aangeboden.

    november 9th, 2007 at 12:29 pm
  21. TRS:

    @Henk

    check.

    november 9th, 2007 at 7:26 pm
  22. Krek.:

    Eén kant van de zaak vind ik hier nog onderbelicht. Wat nu als CiNNeR het artikel niet had overgenomen maar middels een hotlink in een kader binnen haar eigen site had opgenomen. Dan was het formeel op de site van NRC blijven staan en heeft zijn alleen maar een venster geopend met uitzicht op de muur die Xiwel zo treffend bedacht. Is dan ineens géén sprake meer van diefstal? Wordt het pas diefstal als je het kopieert en in je eigen site plakt? Het effect is exact hetzelfde, behalve dan dat CiNNeR in het geval hotlinken bandbreedte van NRC ’steelt’.

    november 9th, 2007 at 8:06 pm
  23. henk:

    @Krek: Toch is het zo. Volgens de jurisprudentie is een link geen openbaarmaking in de zin van de Auteurswet. En dus is er geen sprake van diefstal. Het goede nieuws is dit: link zoveel je kunt naar informatie van anderen, citeer met mate, maar neem een artikel niet helemaal over tenzij de auteur daar met zoveel woorden en een cc-verklaring toestemming voor geeft.

    november 9th, 2007 at 9:08 pm
  24. Jolie:

    @Krek, wanneer je “Framing” of “Inline Linking” bedoelt, dan is daar ook flinke discussie en heibel over (geweest?) Als je zoekt op “Framing, Inline Linking, violate copyright” vindt je het wel terug.

    (Wat niet wil zeggen dat ik het niet met Xiwel eens ben: integendeel, maar dat terzijde ;-))

    @Henk, ik vond het zo mooi dat Alb Thijm eigenlijk al 9 jaar geleden voorspelde wat jij in deze discussie constateerde. En ja, het zakt bij mij ook elke paar jaar weg, het is zulke lastige materie :-}
    Vroeger, toen xs4all nog geen afdeling ‘klacht’ had, kwam post met “X heeft gekopieerd’ vaak bij mij terecht, dan gaf ik wat tips, wees op de wet, -en ik kan me niets herinneren dat niet vriendelijk werd opgelost (destijds, *lang *geleden, kan mn geheugen zijn ;-}) - maar het stelt me teleur dat het vandaag niet meer positief kan.

    november 9th, 2007 at 11:52 pm
  25. Internetrecht: actualiteiten en commentaar:

    Auteursrecht-incasso, Cozzmoss stijl…

    Weblogger beboet wegens auteursrecht-inbreuk, schrijft Marketingfacts. En die is dan nog netjes. Elders lees ik blogposts over copyright-aasgieren, Kotsmos, Amerikaanse toestanden, Siciliaans aandoende intimidatie, chanteurs en provocateurs en zo kan i…

    november 10th, 2007 at 9:54 am
  26. Martijn Janssen:

    Diefstal is een misdrijf onder het STRAFrecht (art art. 310 WvS om precies te zijn), terwijl auteursrecht doorgaans onder het PRIVAATrecht afgehandeld wordt (tenzij er sprake is van georganiseerde piraterij).

    Bij een gevalletje diefstal wordt aan de eigenaar van het gestolen goed doorgaans geen schadevergoeding gegeven. Als hij het terugkrijgt heeft ie geluk. Als er een boete wordt opgelegd is die voor de staat, de eigenaar krijgt daar niks van. Wel kan hij een civiele procedure starten tegen de dief (als uberhaupt van hem wat van te plukken valt)

    Het lijkt me dan beter om het misplaatste woord diefstal niet meer gebruiken voor auteursrechtschennis, tenzij auteurs liever zien dat degene die hun rechten schendt in de gevangenis verdwijnen of een taakstraf krijgen ipv dat zij auteur schadeloos stellen.

    december 14th, 2007 at 8:08 pm
  27. CiNNeR » Blog Archive » Henk Blanken: dit deugt niet:

    [...] Henk Blanken? Kan het gedrag van adjunct hoofdredacteur van Dagblad van het Noorden, publicist en weblogger [...]

    mei 7th, 2008 at 12:25 am
  28. CiNNeR » Blog Archive » Henk Blanken: dit deugt nog steeds niet?:

    [...] 7 mei schreef ik: Deugt Henk Blanken? Kan het gedrag van adjunct hoofdredacteur van Dagblad van het Noorden, publicist en weblogger [...]

    juli 14th, 2008 at 3:58 am

Reageer

XHTML: Gebruik van deze tags mag <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>