Burgerjournalistiek bestaat niet

Fijne, verhelderende rel tussen hoofdredacteur Bill Keller van The New York Times and diens “friend” Jeff Jarvis, blogger en hoogleraar journalistiek. Jarvis, zei Keller in een speech in Londen, denkt dat bloggers en burgerjournalistiek, die zelfregulerende stem des volks, de mainstream media gaan vervangen. Bullocks, vindt Keller.

Keller is de hoofdredacteur van de beste krant ter wereld. Maar zijn kritiek op Jarvis slaat nergens op. De columnist en docent heeft nooit beweerd dat de oude journalistiek verdwijnt, wel dat het vak zich moet aanpassen aan lezers die mondiger zijn dan tevoren en meer weten dan vroeger.

Burgerjournalistiek is een onhandige term, aldus Jarvis. Net als hij deed, heb ik de term in het verleden ook wel gebruikt, om langzaam te ontdekken hoe verwarrend het woord is. Zoals Jarvis zegt: wie het doet bepaalt wat het is, terwijl journalistiek meer dan voorheen is iets wat iedereen kan “doen”.

Eerder heb ik al eens opgeschreven dat wat mij betreft iedereen journalist is die zegt dat-ie journalist is en zich aan de journalistieke ethiek zegt te willen houden. Het doet er dan niet meer toe waar of voor wat je werkt, hoe je opgeleid bent, en in welke soort journalistiek je actief bent.

Maandag verschijnt op De Nieuwe Reporter een nieuwe Code voor de Journalistiek zoals die de afgelopen maanden is gemaakt door een werkgroep van het Genootschap van Hoofdredacteuren. Het is een concept dat de komende weken en maanden hopelijk tot veel debat zal leiden.

In de kern zegt die Code: iedereen is journalist die zegt dat-ie journalist is, en deze code onderschrijft. Dat leidde al tot een vraag van een alerte hoofdredacteur: ben je nog journalist als je tegen de code zondigt, of een onderdeel van die code principieel aan je laars lapt?

Mijn reflex was: nee, dat ben je dan niet. Fout antwoord. Het gaat erom dat je de code steunt. Wie nu tegen een terechtwijzing bij de Raad voor de Journalistiek aanloopt – en dat overkomt de beste – diskwalificeert zich daarmee ook niet meteen als journalist. Wie een bekeuring krijgt, verliest zijn Nederlanderschap niet.

In laatste instantie denk ik dat het misschien niet aan de journalist zelf is te beoordelen of hij journalist is. Uiteindelijk is dat een kwaliteitsoordeel dat anderen over hem of haar vellen. Zijn lezer bepaalt wie journalist is, en wie niet.

Zie voor de reden van de doorhaling de derde comment hieronder.

Stem of voeg toe aan Uitleg over het gebruik van deze icons : Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op Digg Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je favorieten op Technorati Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Maak een notitie op deze pagina met Fleck

7 thoughts on “Burgerjournalistiek bestaat niet

  1. @Erwin en Bart: Ik druk me niet precies genoeg uit. Ik bedoelde met de laatste alinea dat uiteindelijk, in laatste instantie, als al het andere erover is gezegd, de lezer bepaalt of een journalist zich in voldoende mate aan zijn eigen ethiek houdt. En dan natuurlijk niet een lezer in het bijzonder, maar de lezers bij elkaar, niet door daar democratisch over te stemmen en meestal zelfs niet door dat oordeel te delegeren aan een instantie als de NVJ (de uitzondering is er bij conflicten waarin de Raad of de rechter om een oordeel wordt gevraagd). Wat ik bedoel, vermoed ik, is dat het Publiek zich een collectief oordeel vormt, is het niet ouderwets door met de voeten te stemmen (en die krant te kopen), dan wel via nieuwerwetse wisdom-of-the-crowd-achtige wegen.

  2. En toch klopt het niet.
    Er is dan 1 code, niet? Goed, als je er een keer tegen zondigt val je niet meteen buiten de boot, maar het komt erop neer dat de code beoogt een waterscheiding tussen journalisten en niet-journalisten aan te brengen. Opereer je volgens die regels, dan ben je journalist, en anders niet. Het is een poging om iets te formaliseren en te standaardiseren wat in werkelijkheid ongrijpbaar, diffuus en gediversifieerd is. Elsevier en de Telegraaf hebben andere journalistieke opvattingen en normen dan NRC Handelsblad of de Gelderlander. Dan heb je het nog niet over de minder serieuze journalistiek, en al helemaal niet over semi-professionele bloggers enzo.
    De kwestie-Depla (de fietsenhokaffaire) is dan ook een mooi voorbeeld. Is het überhaupt nastrevenswaardig dat er 1 code is? Hoe verhoudt zich dat tot de verscheidenheid aan vormen van communicatie, stijlen van verhalen vertellen, culturen die in media-omgevingen worden geschapen, verstandhoudingen die publieken en redacties met elkaar hebben?
    Ook bij de geïnstitutionaliseerde journalistiek bestaat die verscheidenheid, kijk maar naar de kwestie-Depla. Interessant is niet de vraag wie ‘gelijk’ heeft (die vraag volgt uit zo’n universalistische opvatting van de journalistiek, waaruit ook zo’n code voortvloeit) maar het feit dat elke redactie zijn eigen afweging maakt, omdat ze andere vormen van journalistiek bedrijven. Die verscheidenheid neemt alleen maar toe, door nieuwe stijlen en communicatievormen op internet. Met media die nog makkelijker geruchten publiceren, bijvoorbeeld.
    Dat is de werkelijke uitdaging. Maar proberen om journalistiek dan maar opnieuw onder een bepaalde, opgerekte definitie te scharen is er denk ik precies de verkeerde reactie op. Om journalisten aanspreekbaar te laten zijn en verantwoord functioneren te stimuleren, is een flexibeler middel nodig. Een flexibele code á la Creative Commons, bijvoorbeeld, een flexibele standaard waarmee je als redactie kunt aangeven welke spelregels je accepteert.
    Nou ja, ik houd maar op met deze comment, ik zal hopelijk iets langers en degelijkers op m’n blog schrijven zodra die code er is…

  3. Pingback: Alweer een journalistieke code: beter dan de vorige, even zinloos at Dit is Berry

  4. Pingback: De nieuwe reporter » Blog Archive » Nieuwe journalistieke code is beter dan de vorige, maar even zinloos

  5. Pingback: Alweer een journalistieke code: beter dan de vorige, even zinloos | Jaap Stronks

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>