De Leugen Draait Door

M

wah. Gisteravond bij De Leugen Regeert minder goed kunnen uitleggen wat ik wilde dan de bedoeling was. Ik “zat er niet lekker in”, zoals ze dat in sportkringen zeggen. Versprak me, werd verrast door het standpunt van “de mediaraad”, en deed me van de weeromstuit gereformeerder en stelliger voor dan ik wilde zijn.

Waar ging het over? Dit: mag je van de media verwachten dat ze jou, jaren nadat je aan een artikel hebt meegewerkt als geinterviewde, ook weer vergeten? Als je last hebt van dat artikel van toen, omdat het nog steeds op internet staat, en gevonden wordt met Google, moet de krant jouw naam dan weghalen als jij dat vraagt?

Ik heb over zo’n zaak een advies geschreven voor de Raad voor de Journalistiek dat grotendeels is overgenomen. In de regel, zegt de Raad, hoeft een krant niet tegemoet te komen aan zo’n wens. Het maatschappelijke belang van archieven waarop je kunt vertrouwen, is belangrijker, tenzij er zwaarwegende belangen zijn.

Het is al moeilijk, bleek me gisteren, om uit te leggen dat er een maatschappelijk belang gemoeid is met integere archieven. Maar als je gaat discussieren over individuele gevallen, verlies je het altijd. Ik wilde duidelijk maken dat er uiteraard omstandigheden zijn waardoor je iemand moet anonimiseren (het Volkskrant-voorbeeld zou zo’n geval kunnen zijn, maar dat moest nog wel blijken). Maar ik wilde vooral uitleggen dat het zo moeilijk is te bepalen waar je de grens legt.

AFSLUITEN DAN MAAR

Heel raar en bijna verbijsterend vond ik de oplossing waarmee Lia van Bekhoven als lid van de Mediaraad kwam. De Londen-corerspondente suggereerde, vooral na afloop, het archief van kranten op internet dan maar te sluiten, en voor de volledige waarheid door te verwijzen naar het oude krantenarchief. Wie echt zijn best zou doen, zou dan ook wel aan zijn gerief worden geholpen.

Ik heb een advies gelezen van een jurist, Wouter Hins, dat op hetzelfde neerkomt. Maak archieven, als ze mensen in de weg zitten, dan maar onzichtbaar voor Google. Dan bestaan ze nog wel, zijn ze zelfs integer, maar doen ze geen kwaad meer.

Het onbegrijpelijke hieraan vind ik hoe deze critici zich vergissen in de betekenis van krantenarchieven, of beter: in The Long Tail van het nieuws. Een artikel dat nu wordt gepubliceerd over het nieuws van vandaag, heeft een goede kans nog jarenlang te worden gelezen door mensen die op internet informatie zoeken. Het wordt uiteindelijk vaker als “archiefmateriaal” geraadpleegd dan als “breaking news”. Met dien verstande dat de meest Googleaars dat onderscheid niet hanteren.

Voor hele  generaties nieuwe mediaconsumenten zijn de archieven van kranten, het oude nieuws dus, een wezenlijk onderdeel van hun kijk op de wereld. Oud nieuws en nieuw nieuws lopen door elkaar heen. Als journalisten het belangrijk vinden dat ze in de krant bekend staan als betrouwbaar, moeten ze dat op internet ook belangrijk vinden.

Nog belangrijker zelfs. Want internet heeft, terecht of niet, de reputatie dat er zoveel onzin op staat. Daar moeten journalisten zich van onderscheiden doordat ze hun archieven serieus nemen, en openstellen voor hun lezers. Daarin past niet dat je bij kleinigheden al meebuigt met een betrokkene die vergeten wil worden.

Wel past erin dat je mensen die je interviewt wijst op het feit dat archieven op internet blijven bestaan. En uiteraard betekent het dat je fouten in oude artikelen rechtzet met correcties bij het artikel zelf.

Stem of voeg toe aan Uitleg over het gebruik van deze icons : Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op Digg Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je favorieten op Technorati Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Maak een notitie op deze pagina met Fleck

10 thoughts on “De Leugen Draait Door

  1. Op vrijdagavond 3 oktober keek ik naar De leugen regeert. Daar ging u in op de zaken van een tweetal mensen die last hebben van eerder gepubliceerde artikelen op internet, waarin zij met naam en toenaam genoemd worden. Ik vond uw uitleg erg star en niet eerlijk. Dat zal ik u uitleggen.

    In het geval van de student die een interview gaf aan het studentenblaadje: Hij deed dit in een jaar waarin internet nog niet zo groots was als nu. Hij zei zelf: “dat krantje wordt toch meteen bij het oud papier gegooid, ik hoef het interview niet te laten aanpassen.” Ik denk dat, als hij toen had geweten dat zijn interview jaren later op internet gepubliceerd zou worden, hij dat wel had laten verbeteren, omdat hij dan de gevolgen ervan beter had kunnen overzien. Daarom denk ik dat je een scheiding moet kunnen aanbrengen tussen artikelen die geschreven zijn voor de internetrevolutie en die van daarna. Het is namelijk nogal een verschil of je alleen in een papieren krant staat en mensen fysiek een archief moeten bezoeken om achter gegevens te komen, of op internet staat met naam en toenaam waar je nooit meer vanaf komt. Mensen kunnen daar nu rekening mee houden, maar voor de internetrevolutie was dat toch helemaal niet te overzien dat dat zou gebeuren?

    In het geval van het meisje dat door haar vader in nare bewoordingen in het artikel genoemd wordt, vind ik de situatie schrijnender. U zegt dat u niet wilt anonimiseren, omdat dan de archieven in gevaar komen. Ik vind dat een wel erg star en ongevoelig standpunt. Het papieren archief kun je altijd origineel bewaren. Op het internet kun je dan gevoelige informatie anonimiseren. Ik vind dat het persoonlijk belang in dat geval zwaarder weegt dan het “algemeen belang”. Ik zet dit tussen haakjes, omdat ik het algemeen belang van het noemen van een naam echt niet zie.

    Bovendien, namen van verdachten worden altijd geanonimiseerd, omdat deze mensen recht op privacy hebben. Waarom is dat in het geval van totaal onschuldige mensen, die bovendien misschien niet eens weet gehad hebben van het artikel (zoals het meisje met haar vader), dan niet het geval? Hier wordt gemeten met twee maten en ten nadele van onschuldige mensen. Ik denk dat u uw standpunt hierover moet herzien, om mensen te beschermen. Als dat bij criminelen wel kan, dan moet dat bij brave burgers zeker kunnen.

    Met vriendelijke groet,

  2. @S van Leem: Het is even een zit, maar lees toch even mijn post waarin het hele advies aan de RvdJ is verwoord:http://www.henkblanken.nl/?p=460. Dan ziet u dat dat heel wat genuanceerder was dan er gisteravond uitkwam. Maarten C. heeft wel degelijk een belang; ik ben de laatste om dat te ontkennen. Maar er was ook een publiek belang: de samenleving is gediend bij integere archieven, als principe.

    Waarom zouden we individuele wensen als die van Maarten C. – ik aarzel me na gisteravond rot om zijn naam te noemen, heb hem zelfs beloofd dat niet te doen in het boek dat ik schrijf (Mediamores) – anders behandelen dan criminelen die we wel beschermen? Dat is een goede vraag. Maar het gaat natuurlijk om de eerste publicatie, die moet goed en ethisch verantwoord zijn.

    Als we mensen als Maarten C. willen beschermen voor de gevolgen van publiciteit, moeten we ze waarschuwen als ze in de publiciteit komen, bij het begin dus. Ik denk inderdaad dat de journalistiek er goed aan zou doen meer rekening te houden met het lange geheugen van Google. We moeten mensen mediasavvy maken.

    Maar ik geef toe: deze materie is te ingewikkeld om in een eenvoudig dogma te vangen. Dat erkende ook de Raad voor de Journalistiek, die in het specifieke geval van Maarten C. vond dat het publieke belang zwaarder moest wegen, maar dat er bijzondere, nog zwaarder wegende omstandigheden kunnen zijn die nopen tot anonimiseren.

    Of dat het geval was bij het “Volkskrantmeisje” kan ik niet goed beoordelen. Daarvoor is het beeld niet compleet genoeg. Ik vrees dat ik dat gisteravond niet goed genoeg heb kunnen uitleggen. Ik bedoel dat ik gereformeerder overkwam dan ik wilde.

  3. Ik ben het ermee eens dat u de naam van Maarten C. niet voluit schrijft. Een vreemd effect hiervan is, dat het nu net lijkt alsof hij een crimineel is. Een raar dilemma, want ik pleitte eerder voor anonimisering van namen van mensen die later hinder ondervinden van een publicatie, als dat buiten hun schuld om is. Zo zie je maar dat het inderdaad een moeilijk onderwerp is.

    U zegt verder dat het erom gaat dat de originele publicatie goed moet zijn. Daar ben ik het mee eens. Maar in het geval van Maarten C. was dat niet zo. Hij zei in het programma dat zijn woorden fout geïnterpreteerd waren in het artikel, maar omdat hij dacht “ach, het is maar een studentenblaadje; dat ligt morgen al bij het oud papier” en verder geen gevolgen zag, heeft hij nagelaten het artikel te laten veranderen. En nu, na de internetrevolutie, wreekt zich dat dus, terwijl hij dat in die tijd niet kon weten. En daar wringt er dus iets, naar mijn mening. Hedentendage kunnen mensen weten hoe internet in elkaar zit en zij kunnen zich hiertegen beschermen. Ik schrijf ook onder een naam die de mijne niet is.

    Over dat “Volkskrantmeisje”. Dat was in het origineel al niet ethisch goed te noemen, volgens mij. Ik vind dat in zo’n geval zo’n meisje beschermd moet worden.

    Ik vond u in het programma heel eng zwart-wit overkomen en daardoor onmenselijk. Ik heb uw artikelen gelezen en ik heb mijn mening bijgesteld. Zo zie je maar dat je in de media uiterst voorzichtig moet zijn met je mening. Zelfs als je het goed bedoelt kan het totaal verkeerd overkomen. En dat is nou precies hetzelfde als waar Maarten C. mee worstelt…

  4. @ S van Leem: dank voor uw begrip. Over Maarten C: toen zijn zaak bij de RvdJ kwam, was niet meer aan de orde dat de publicatie destijds niet deugde. Dat was niet zijn klacht, en het is mij ook niet in die zin voorgelegd. Zie daarvoor de stukken van de RvdJ. Dat Maarten daar nu weer op terugkomt, is een tikje opportunistisch (maar begrijpelijk, want zijn argumentatie wordt er inderdaad sterker van). Of de belangenafweging anders zou zijn geweest, waag ik te betwijfelen.

    Over het “Volkskrantmeisje”: ik denk inderdaad, meer dan ik gisteravond liet blijken, dat de oorspronkelijke publicatie te weinig rekening hield met het belang van iemand die helemaal niet om de publiciteit had gevraagd. Ze was toen minderjarig en de Volkskrant ging ervan uit, begrijpelijk trouwens, dat haar ouders haar belang in het oog hielden.

    Wat de Volkskrant destijds niet overzag, evenmin als Maarten C., was dat er een lange staart van het nieuws bestaat. Dankzij internet en Google keert alles terug, blijft alles vindbaar. Dat is inderdaad een probleem. Maar ik blijf vinden dat in dit soort zaken belangen zorgvuldig moeten worden afgewogen. Het lijkt me echt niet goed als we dat niet meer doen en lichtvaardig, zonder rekening te houden met alle belangen, archieven gaan corrigeren, verdonkeremanen, rechtzetten en manipuleren.

    Ik moest gisteravond aan Rita Verdonk denken. Wat zou die graag toen ze 25 was haar verleden als 20-jarige hebben verwijderd. Toen had ze misschien gelijk gekregen van kranten die er geen probleem in zagen en nog niet konden voorzien dat ze een politiek leider zou worden. Maar zouden we er nu nog zo over denken?

  5. “Over het “Volkskrantmeisje”: ik denk inderdaad, meer dan ik gisteravond liet blijken, dat de oorspronkelijke publicatie te weinig rekening hield met het belang van iemand die helemaal niet om de publiciteit had gevraagd. Ze was toen minderjarig en de Volkskrant ging ervan uit, begrijpelijk trouwens, dat haar ouders haar belang in het oog hielden.”

    Dat vind ik nogal een vreemd argument, gezien de uitspraken die de vader over zijn dochter maakte in dat artikel (dat heb ik alleen van horen zeggen trouwens, ik weet niet precies wat er in dat artikel stond).

  6. Veel zelfkennis. Een zeer te waarderen eigenschap van sterke persoonlijkheden. Op de Tv kwam je wat onzeker over, maar ik weet beter! Niet te populair doen. Een serieuze man met een glimlach, weet wat hij wil, kan nuanceren, soms wat inpulsief,is aardiger dan hij zelf denkt, iets bescheidener zou mogen, en blijf verder vooral jezelf. Gr. P&P

  7. Wat is er eigenlijk met je blogbijdrage ‘Godverdomme Erik’ van half juli (over de Orde van Transformanten) gebeurd Henk? Eerst waren de reacties (van oa Eriks zus Ellemieke en zijn vrouw) verwijderd, nu is zelfs je hele verhaal verdwenen.

  8. Ook wel benieuwd, naar hoe en waarom van ‘Erik’ verhaal. Vond het namelijk een mooie (want) persoonlijke post die overeen kwam met ervaringen van mijn zus met diezelfde familie. En heeft zo via een omweg veel te maken met dit onderwerp.

  9. Wat is er eigenlijk geworden van de waarheid: gebeurd is gebeurd?
    Misschien is het een ouderwets star standpunt, maar het verleden kan niet veranderd worden, dus een archief ook niet, want dat is de deur naar het verleden.

  10. Pingback: Lucaswashier » Blog Archive » Henk Blanken, practice what you preach!

Comments are closed.