oktober 6th, 2008

“Bloggers Hebben Geen Rechten”

Bloggers hebben geen auteursrecht. Wie blogt, of een foto plaatst op Flickr, of een wetenschappelijk artikel plaatst op een universitaire website, wil zo graag gelezen worden dat hij stilzwijgend toestemming geeft voor hergebruik. Dat beweer ik niet, maar professor Bernt Hugenholtz, hoogleraar informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam.

Mij valt de mond open. Het auteursrecht beschermt een schrijver of muzikant door verveelvoudiging en openbaarmaking van zijn intellectueel eigendom zonder zijn expliciete goedkeuring te verbieden. Dat is al zo sinds 1912. Een auteur, fotograaf, wetenschapper of filmer hoeft niets te doen om dat recht te verkrijgen. Een copyrightteken is, anders dan veel mensen denken, niet nodig.

In een overigens prima artikel over het auteursrecht en internet verdiept Hugenholtz zich vooral in commerciele content. In de werken die uitgevers van boeken en muziek verspreiden om er geld aan te verdienen. Hij gaat ook in op moderne vormen van auteursrechtregelingen, zoals Creative Commons-licenties. Daarmee kun je, vooral op internet, als auteur aangeven onder welke voorwaarden jouw werk mag worden overgenomen.

Maar de alinea waarin Hugenholtz concludeert dat bloggers geen rechten hebben, moet een vergissing zijn. Ik ben blogger. Ik heb rechten. En als ik die wil delen, besluit ik zelf een CC-voorwaarde aan mijn blog toe te voegen. En wat zouden commerciele blogs van de Hugenholtz-redenering vinden? Of bloggers die soms wel en soms niet in opdracht voor kranten werken.

Het meest beroerde aan de slip of the tongue van de hoogleraar is dat hij, autoriteit als hij is, de normvervaging op internet nog wat erger maakt dan die al was. Zelf constateert hij ook dat uitgevers het net beschouwen als een piratenparadijs, terwijl nieuwe generaties mediaconsumenten geen enkel respect meer tonen voor auteursrechtelijke beschermde werken.

Ik ben de laatste om de Auteurswet te verdedigen. Dat ding deugt niet meer. De wet is achterhaald omdat de geest ervan niet meer leeft in de moraal van nieuwe generaties. Maar voorlopig moeten we het ermee doen. Met zijn faux pas bewijst Hugenholtz zijn werkgebied een slechte dienst.

Stem of voeg toe aan Uitleg over het gebruik van deze icons : Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op Digg Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je favorieten op Technorati Voeg toe aan je Google bladwijzers Voeg toe aan je Facebook-profiel Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner Maak een notitie op deze pagina met Fleck

Gepost in Blog

18 Comments »

Volg commentaar op deze post in de commentaar RSS 2.0 feed. Reageer, of trackback.

18 Responses to ““Bloggers Hebben Geen Rechten””

  1. Pierre Spaninks:

    Dat zou niet mooi, zijn als Hugenholtz echt schreef dat bloggers geen (auteurs-)rechten hebben. Maar in zijn artikel lees ik alleen maar: “Voor zover deze auteurs geen gebruik maken van open content licenties (…) mag worden aangenomen dat er sprake is van
    een stilzwijgende toestemming (licentie) aan alle gebruikers van het internet.” Dat lijkt me ook niet helemaal in de haak: zelfs als er bij de juwelier geen bordje hangt dat je er niet mag stelen moet je toch je handen thuis houden. Maar allez. In feite raadt H. bloggers dus aan hun voorwaarden expliciet te vermelden, al dan niet via een CC-licentie. Daar kun je moeilijk op tegen zijn. Of zie ik iets over het hoofd?

    oktober 6th, 2008 at 4:10 pm
  2. Henk Blanken:

    Punt is dat bloggers geen voorwaarden hoeven te vermelden. dat hoeft niemand. Dus ook bloggers niet. Het is net alsof je de juwelier geen bordje (Stelen verboden) nodig heeft, maar de bakker wel.

    oktober 6th, 2008 at 4:13 pm
  3. gelkinghe:

    Henk heeft gelijk:
    http://www.iusmentis.com/maatschappij/juridisch/bloggen/copyright/#auteursrechtopblog

    oktober 6th, 2008 at 11:28 pm
  4. Arnoud Engelfriet:

    Henk, doel je op de passage “Voor zover deze
    auteurs geen gebruik maken van open con-
    tent licenties, waarover hieronder meer, mag
    worden aangenomen dat er sprake is van
    een stilzwijgende toestemming (licentie) aan
    alle gebruikers van het internet. Voor deze
    categorie werken vormt het auteursrecht dus
    geen toegangsbelemmering.”?

    Dit lijkt me toch tamelijk genuanceerd. Wat voor toestemming krijg ik als iemand blogt zonder erbij te zetten wat ik ermee mag doen? Mag ik het downloaden, printen, kopiëren op mijn eigen blog, rondmailen, noem maar op? Hugenholtz verdedigt van wel, en ik vind dat geen heel gekke gedachte.

    Verderop verdedigt hij dat bij systemen als Wikipedia het exclusieve recht dat de Auteurswet je geeft, niet meer belangrijk lijkt. Daaruit concluderen dat de Auteurswet moet worden opgeheven gaat mij te ver, maar waarom niet Creative Commons tot auteurswet verheffen?

    oktober 7th, 2008 at 10:40 am
  5. Bernt Hugenholtz:

    Arnoud heeft het goed begrepen. Ik heb niet beweerd, en zou ook nooit willen beweren, dat bloggers geen (auteurs)rechten hebben. Dat hebben ze wel degelijk. Maar wie blogt mag wel verwachten dat zijn bijdragen gedownload, geprint en rondgemaild worden. Wie dat niet wil, moet dat duidelijk maken. Vandaar: stilzwijgende licentie. Henk, ik waardeer je compliment voor mijn stuk, maar zou het op prijs stellen als je je verhaal (en vooral de kop ervan) op dit punt zou aanpassen. Anders gaan dit soort verhalen een eigen leven leiden.

    oktober 7th, 2008 at 4:55 pm
  6. Henk Blanken:

    @Arnout en Bernt Hugenholtz: Het gaat me natuurlijk om de passage die Arnout citeert. Ik snap werkelijk niet waaraan Bernt Hugenholtz de conclusie ontleent dat bloggers ergens stilzwijgend toestemming voor geven. Waar staat dat? Uit welke jurisprudentie blijkt dat?

    In zijn reactie beperkt Bernt Hugenholtz het hergebruik tot downloaden, printen en rondmailen. Dat sluit aan bij wat de wet in Nederland al kent als kopieren voor eigen gebruik (al is rondmailen een variant die, eenmaal op commerciele schaal toegepast weer niet door de beugel kan).

    In het stuk van Hugenholtz is van enige beperking (downloaden, printen, rondmailen) geen sprake. “Voor deze categorie werken vormt het auteursrecht dus geen belemmering.” Dat is letterlijk.

    Met “deze categorie werken” bedoelt Hugenholtz blogs van bloggers. Met “geen belemmering” kan hij niet anders bedoelen dan dat het auteursrecht geen rol speelt.

    Daarmee zegt Hugenholtz volgens mij dat bloggers, die immers stilzwijgend toestemming geven, zich niet kunnen beroepen op het auteursrecht. Dat is een vergissing. Kan de beste overkomen.

    (En overigens hoort de kop boven mijn post dus tussen aanhalingstekens)

    oktober 7th, 2008 at 8:51 pm
  7. Arnoud Engelfriet:

    @Henk: het is echt geen rare constructie. Als je een werk publiceert zonder erbij te zetten wat iemand precies wel en niet mag doen, is het een open vraag wat er dan allemaal mag. Dat heet een impliciete licentie.

    Mag ik deze blog van jou printen? Doorsturen naar een vriend? Trackbacken? Integraal herplaatsen op Iusmentis? Dat staat nergens. Ik *denk* dat de eerste twee wel mogen van jou. Trackbacken valt onder citaatrecht, maar of ik mag integraal herplaatsen, is een lastiger discussie. Hugenholtz verdedigt dat dat wel zou mogen, omdat je als blogger niet zo beperkt met auteursrecht wilt omgaan als een traditionele uitgever van boeken. Het aloude reclame-argument (iedere publicatie van je post, waar dan ook, is reclame voor jou en dus toegestaan).

    Verder speelt daarbij mee wat de mores zijn in het medium waar je publiceert. Je kunt moeilijk iets verbieden wat iedereen gewend is om te doen in dat medium. Wil je printen van je blog verbieden, dan heb je een *heel* grote copyrightvermelding nodig.

    De blogosfeer is een heel liberaal medium, waar mensen gewend zijn dingen van elkaar te lenen en te copy&pasten als dat zo uitkomt. Dat moet je weten als je begint met bloggen, en je meot dan niet gek opkijken als een blog, al dan niet met plaatje, terechtkomt op een ander blog. Ik denk dat Hugenholtz dat bedoelt, en ik zie niet meteen wat daarmee fout is. Wil je dat niet, dan is het jouw verantwoordelijkheid om aan te geven dat je dat niet wilt.

    Ja, dat is omgekeerd van de traditionele uitgeefwereld waar niets mag tenzij. Maar misschien is *dat* juist de gekke regel die nu maar eens afgeschaft moet worden.

    *kuch* ArnouD *kuch*

    oktober 8th, 2008 at 8:03 am
  8. Henk Blanken:

    @Arnout: Natuurlijk staat het auteursrecht op gespannen voet met de digitale cultuur. Het wordt als onrechtvaardig ervaren als Cozzmoss een blogger als Cinner op de vingers tikt. Maar het is werkelijk niet zo dat je het auteursrecht op een laag pitje kunt zetten voor een bepaalde categorie content, om voor een deel van internet.

    Neem mijn blog. Als jij een stuk van mij integraal overneemt zonder mijn expliciete toestemming, kan ik jou met de wet in de hand tot de orde roepen. Leg mij maar eens uit welke argumenten je bij een rechter hebt om uit te mogen gaan van een impliciete licentie (die me doet denken aan de impliciete goedkeuring van een meisje in een heel kort rokje).

    Ik ben het met jou en Bernt eens dat het auteursrecht aan herziening toe is, omdat het niet meer gedragen wordt door een deel van de samenleving. Maar hoe leg ik Cinner nou uit dat zij moet dokken als Cozzmoss een claim indient, terwijl dat omgekeerd niet zo zou zijn?

    oktober 8th, 2008 at 9:29 am
  9. Arnoud Engelfriet:

    @Henk: als ik een posting van je blog integraal overneem, zou ik betogen dat jij daar toestemming voor hebt gegeven omdat jij het online zet in een medium waar het gebruikelijk is dat iedereen integraal van elkaar overneemt. Je wist dat dit kon gebeuren, je had niets gedaan om mensen te waarschuwen (zoals een CC licentie of een “alle rechten voorbehouden” eronder zetten), en dan mag ik er vanuit gaan dat jij het goed vindt dat ik dat doe. Dat is het principe van impliciete licenties.

    Het is dus niet zozeer dat de auteurswet buiten werking komt te staan voor bloggers, maar dat bloggers liberalere licenties geven dan tijdschriftauteurs.

    De analogie van het korte rokje gaat niet op, omdat die de omstandigheden niet meeneemt. Als een meisje met kort rokje en veel makeup in een straat gaat staan om elf uur ’s avonds en het is bekend dat daar dames werken, dan kan ze niet klagen als ze aangesproken wordt door heren die haar willen inhuren. Dat is een risico dat ze dan aanvaardt.

    Is het zo gek dat de mores binnen een groep zorgen voor een andere verwachting?

    Als ik voor het televisiejournaal wordt geïnterviewd, dan moet ik weten dat ze dat nog tig keer herhalen, en misschien wel in het nieuwsoverzicht op 31 december. Ik kan dan geen drie keer vangen. Terwijl een columnist wel drie keer kan vangen als zijn krantencolumn ook op internet komt en later in een boekje “de leukste columns van 2008″ terug te vinden blijkt.

    oktober 8th, 2008 at 10:31 am
  10. Henk Blanken:

    @Arnoud: Ik beweer niet dat mores veranderen. Dat doen ze inderdaad (ik schrijf er een heel boek over). Maar de wet is niet veranderd. Wijs me aan op welke jurisprudentie jij (en Bernt) je baseert. Dat sommige bloggers liberalere licenties geven (CC) betekent niet dat alle bloggers dat doen. Waar zou je beginnen? Mijn blog? Een blog van een krant? Een blog van de New York Times? Ik wil best, als dat kortgerokte meisje, worden aangesproken, maar niet worden verkracht. De wet kent ook hier weer een onderscheid (aanspreken mag, verkrachten niet).

    oktober 8th, 2008 at 10:43 am
  11. Henk Blanken:

    edit: Ik beweer niet dat mores NIET veranderen.

    oktober 8th, 2008 at 10:44 am
  12. Arnoud Engelfriet:

    @Henk, het is geen kwestie van DE mores, maar mores binnen de groep die nogal hip de blogosfeer heet. Persfotografen hebben andere mores dan modefotografen. Journalisten die voor de Story schrijven, hebben minder moeite met stukjes van elkaar lenen dan journalisten voor de NY Times.

    Juridisch gaat het erom wat je van de rechthebbende mocht verwachten toen hij je toegang gaf tot het werk. Het antwoord daarop is niet “niets, behalve lezen en misschien printen”. Zie bv. de noot van Kamiel Koelman bij het Kranten.com vonnis waar hij betoogt dat een site licentie tot dieplinken geeft door artikelen online te zetten (even afgezien van de discussie of dat auteursrechtelijk relevant is; ALS het dat is, dan heb je er een licentie voor).

    Even een tegenvraag dan. Welke licentie heb jij op deze comment van mij?

    Ik heb er niets bijstaan, maar toch mag jij deze comment plaatsen, in RSS feeds duwen en iedere lezer van deze blog onder de neus duwen. Je zou zelfs kunnen verdedigen dat je hem integraal in je volgende boek mag stoppen.

    oktober 8th, 2008 at 11:00 am
  13. Henk Blanken:

    @Arnoud: Mores veranderen. Op internet worden andere mores gehanteerd dan daarbuiten. Onder bloggers weer andere dan onder beroepsjournalisten die ook online zijn. Daarover zijn we het eens.

    Maar het is onzin om te beweren dat met die mores ook het recht meteen meeverandert. Dat recht moet misschien wel veranderen (ik denk inderdaad dat dat zo is), maar we moeten het vooralsnog doen met het recht dat we hebben (wetgeving en jurisprudentie).

    Jouw voorbeeld van de kranten.com-casus gaat mank. Die zaak ging over linken, meer in het bijzonder of deeplinken. Dat stond de rechter in 2000 toe. Linken, heb ik al eerder beweerd, is een vorm van citeren (en soms letterlijk citeren, als een kop en intro worden overgenomen). Art 15 van de auteurswet is daar duidelijk over. En ja, ik denk ook dat iemand die een artikel op het www plaatst, daarmee impliciet toestemming geeft naar dat artikel te linken.

    Maar de noot van Koelman gaat niet in op mijn bezwaar tegen de veel verder gaande conclusie die Bernt Hugenholtz trekt. Die conclusie komt erop neer dat het auteursrecht uberhaupt geen belemmering vormt bij bloggers, louter en alleen omdat ze zoals jij zegt de blogosphere vormen.

    Als die redenering zou kloppen, zou jij niet alleen naar mijn artikelen mogen linken (wat mag), of eruit mogen citeren (wat je gelukkig veel doet, en vice versa), maar ze ook integraal zou mogen overnemen. Ik blijf dat standpunt onhoudbaar vinden en heb van jou of Bernt nog geen jurisprudentie gezien die dat ondersteunt.

    Achterliggende punt is natuurlijk dit: je kunt bloggers niet over een kam scheren. Welke bloggers zouden dat zijn? Wordpress-gebruikers wel en anderen niet? Professionele bloggers niet, maar alle anderen wel?

    Ik vind de houding van Cozzmoss jegens sommige bloggers wat hardvochtig, maar heb steeds uitgelegd dat we het voorlopig moeten doen met de wet die we hebben.

    Dan nog over jouw comment: goeie vraag. Veel professionele sites die comments toestaan, zoals die van mijn krant, hebben in de gebruiksvoorwaarden staan dat de rechten op comments van de krant zijn, dwz: we mogen de comments hergebruiken. Ik heb dat op mijn site niet geregeld. Dat is ook niet nodig.

    Volgens de Auteurswet hou jij het recht op de tekst die je op mijn site plaatst. Door de tekst bij mij te plaatsen, geef je – impliciet inderdaad – toestemming voor gebruik op mijn site. Geen rechter die daar anders over zal denken.

    Maar ik mag jouw tekst nog steeds niet meenemen naar een andere site. En een andere site mag jouw comment wel citeren, maar niet niet integraal overnemen (zegt art 15 Aw).

    Ben benieuwd of Bernt Hugenholtz zich nog in onze discussie mengt.

    oktober 8th, 2008 at 2:34 pm
  14. Huh, bloggers hebben geen auteursrecht..... | Moqub's bibliotheek van dingen:

    [...] of moet ik zeggen de volgende morgen vroeg): Ik zie nu dat op de site van Henk Blanken zelf er discussie wordt gevoerd over de tekst, inclusief een comment van Hugenholtz. Misschien vind je dit ook [...]

    oktober 11th, 2008 at 11:37 pm
  15. Arnoud Engelfriet:

    @Henk: Hugenholtz zegt nergens dat auteursrecht niet geldt voor bloggers. Het gaat hem om de licentie die je bij je werk geeft als je iets op internet publiceert. Als je iets publiceert, ongeacht medium, dan geef je de ontvanger een bepaalde licentie. Altijd. Doe je dat expliciet (bv. Creative Commons-Naamsvermelding 3.0), dan is duidelijk wat de ontvanger wel en niet mag.

    Wat Hugenholtz zegt, is dat als je iets op een blog of forum publiceert zonder expliciete licentie, de ontvanger mag aannemen dat hij een hele brede licentie heeft en dus (vrijwel) alles mag. Je wilt graag gelezen worden, dus mensen mogen je post in een mailtje plakken of op hun eigen blog herhalen.

    Ik moest net nog denken aan het voorval bij Fok! waar iemand haar forumdiscussies inclusief andermans reacties tot een boek verwerkte. Of dat mag, is echt een open vraag.

    Over mijn licentie op comments: er zijn plugins voor Wordpress waarmee je comments in je RSS feed kunt tonen. Handig voor de RSS abonnees. Zeg je nu werkelijk dat dat niet zou mogen? Daar geloof ik niets van. Ik reageer hier, en moet dus aanvaarden dat deze comment getoond wordt bij het bericht waar ‘ie bijhoort. Ook in een RSS feed.

    Zou jij besluiten deze comments te kopiëren naar Denieuwereporter.nl, dan zou ik daar echt heel weinig tegen kunnen doen. Daar staat hetzelfde artikel, en ik weet (moet weten) dat jij daar ook publiceert. Dus als mijn comments daar verschijnen, heb jij een goed verhaal dat ik dat had kunnen voorzien.

    In een andere context: Mom/VNU. Auteur levert tekst voor tijdschrift, tijdschriftuitgever plaatst tekst ook op website van tijdschrift. Mag dat? Er was geen contract, dus moest de rechter bepalen of daar impliciet toestemming voor was gegeven. De rechter zei van niet, omdat de auteur kennelijk niet had moeten weten dat de uitgever dit zou doen.

    Koelman hierover: “Het is echter verdedigbaar dat Mom daarná [nadat website geopend was, AE] redelijkerwijs kon verwachten dat zijn stukken op de site zouden worden gezet. Beoordeeld conform het Haviltex-criterium kunnen licenties t.a.v. na opening van de site aangeboden werken daarom wellicht geacht worden ook publicatie op de website in te houden – indien althans gebruikelijk was dat stukken uit het papieren blad ook op de website verschenen.”

    oktober 12th, 2008 at 10:38 am
  16. Henk Blanken:

    Beste Arnoud. Ik begrijp wel er altijd sprake is van een impliciete licentie. Die is er ook als een bakker zijn gebakje verkoopt: de koper mag het opeten, ook als het een artistiek gebakje was, zeg maar.

    Volgens draaien we om de hamvraag heen (jij, ik en Hugenholtz). Die luidt: wat verstaan we onder normaal gebruik, dat door een impliciete licentie wordt toegestaan? Lezen, cachen, browsen, printen en waarschijnlijk doormailen. Maar verder?

    Even los van comments (dat lijkt me een ander onderwerp) is voor mij de vraag deze: mag iemand zonder mijn toestemming een complete post, dus geen citaat, overnemen van mijn blog? Ik heb geen cc-licentie, en behoudt me nergens rechten voor. Moet het dus doen met de bescherming die de Auteurswet biedt.

    Nogmaals: ik beweer niet dat ik die bescherming wil. Ik zeg niet dat de Auteurswet deugt. Ik wil alleen helder krijgen wat de grenzen van de werking van de Aw zijn zolang we die nog hebben.

    oktober 13th, 2008 at 8:57 am
  17. bona fides:

    “Maar het is onzin om te beweren dat met die mores ook het recht meteen meeverandert. Dat recht moet misschien wel veranderen (ik denk inderdaad dat dat zo is), maar we moeten het vooralsnog doen met het recht dat we hebben (wetgeving en jurisprudentie).”

    Die bewering is geen onzin. De inhoud van de toestemming die met bijvoorbeeld een blogpost impliciet (of ook expliciet) wordt uitgelegd aan de hand van de wilsvertrouwensleer (art. 3:33/35 BW). De vraag is of de lezer van een blogpost gegeven de omstandigheden redelijkerwijs mocht verwachten dat hij voor een bepaalde handeling toestemming had. Daarbij spelen de mores m.i. zeker een rol, en daar is geen wetswijziging voor nodig.

    Het lijkt me dat je in beginsel een eenmaal gegeven stilzwijgende toestemming achteraf kunt herroepen (weliswaar niet met terugwerkende kracht).

    Over wat concreet de grenzen zijn durf ik geen uitspraak te doen.

    oktober 15th, 2008 at 1:58 am
  18. bona fides:

    Correctie: “De inhoud van de toestemming die met bijvoorbeeld een blogpost impliciet (of ook expliciet) wordt gegeven, wordt uitgelegd aan (…)”

    oktober 15th, 2008 at 2:00 am

Reageer

XHTML: Gebruik van deze tags mag <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>