Wat was er eerst: het net of de netwerksamenleving?

15 oktober 2005 Geen categorie 1

Het ligt zo voor de hand. De netwerksamenleving bestaat dankzij het net. De maatschappij zoals we die nu kennen, met al zijn moderne eigenaardigheden, zijn virtuele verbanden, zijn vluchtige vriendschappen, zijn multitaskende jeugd en one-issue-communities, die maatschappij is ontstaan dankzij het net. Toch zou het ook andersom kunnen zijn: internet is allicht ontstaan als technologische reflex op een samenleving die zijn klassieke samenhang aan het verliezen was.

In Nederland kenden we de zuilenmaatschappij. Jaren vijftig en zestig. Kerk, vakbond, school, politieke partij, sportvereniging – alles werd bepaald door de zuil waartoe je behoorde. Dat allemaal is in de daarop volgende decennia uit elkaar gevallen, tot op het punt waarop de – toen nog – Haagse Post over het Ik-tijdperk schreef, rond kerst 1979. Waar we vroeger dienstbaar moesten zijn aan elkaar, mochten we nu ongeremd onszelf ontplooien. In de jaren draaiden we, zoals John Jansen van Galen het zei, van solidariteit naar egoisme.

Kan het zijn dat het succes van internet, niet het simpele ontstaan want dat was al veel eerder, maar de enorme groei die het net begin jaren negentig doormaakte, als het ware de instinctieve reactie was van een samenleving op zoek naar verbanden? Na het Ik-tijdperk zijn we ons in elk geval niet gaan verenigen in structuren die we voorheen kenden. Kerken worden gesloopt, de parlementaire democratie wordt gewantrouwd, familieverbanden worden losser naar mate gezinnen kleiner worden, het aantal echtscheidingen toeneemt, en we makkelijker verder uit elkaar gaan wonen, werken en studeren.

Reacties zijn gesloten.