Ombudsman pleit voor hek om volkskrantblogs

In de Volkskrant pleit ombudsman Thom Meens voor een hek rond de weblogs van de krant. Al weken beklaagt hij zich over de mores onder bloggers die elkaar maar vooral de Volkskrant anoniem naar het leven staan. Meens vindt dat het zo niet langer kan. De Volkskrant blijft verantwoordelijk als de grenzen van fatsoen worden overschreden en moet vervuiling en spelverruwing kunnen tegengaan. Daarom zou volkskrantblog.nl uitsluitend open moeten staan voor bloggers die abonnee van de papieren krant zijn.

Natuurlijk is dat een geval van je reinste revisionisme – al valt het nog niet mee om uit te leggen waarom. De Volkskrant zou niemand enig kwaad doen door zich af te sluiten voor baldadige en recalcitrante bloggers die nog te beroerd zijn om een voordelig zaterdagabonnement te nemen. De krant heeft het volste recht, niet anders dan de SGP die haar lidmaatschap voorbehoudt aan mannen. Anders dan gemeenlijk wordt gedacht, is de Volkskrant geen publiek instituut maar gewoon een private onderneming.

Ongetwijfeld zullen er bloggers beginnen te sputteren over censuur, maar dat zijn krokodillentranen. Dezelfde techniek waarmee ze zich bij volkskrantblog.nl kunnen manifesteren. stelt hen in staat dat buiten het domein van de krant te doen. Juist in tijden van internet, juist nu de macht van traditionele media zo snel aan het afkalven is, is het nogal raar een medium van machtsmisbruik te betichten. Als Meens de portier wil zijn aan de deur van de disco, is dat zijn goed recht.

En toch is het dom, kortzichtig en behoudzuchtig. De kracht van volkskrantblog.nl ligt in het experiment, in het onderzoek. Hoe een krant met zichzelf en met lezers om moet gaan, weten we na een eeuw of wat wel. Hoe een krant aan het begin van de 21ste eeuw met een digitaal platform en terugbloggende niet-lezers om moet gaan, moet als de sodemieter worden uitgevonden – voor het te laat is: nog tien of twintig jaar en er is geen krant meer om de krant opnieuw uit te vinden.

Elk goed onderzoek begint met een veronderstelling. In dit geval moet worden onderzocht of het mogelijk is de verantwoordelijkheid voor een medium als krantenredactie te delen met derden, met je lezers dus. Op het eerste gezicht lijkt dat eenvoudig. Als een hoofdredacteur – de krant was een meneer – zijn macht heeft leren delegeren aan een redactie – de krant is een collectief -, zou het niet ondenkbaar hoeven te zijn dat die redactie haar prerogatieven deelt met de lezers: de krant, dat zijn wij.

In de praktijk valt dat wat tegen. Lezers eisen wel hun rechten op – een eigen weblog -, maar hebben maling aan plichten. Niet te beroerd elkaar en de redactie ongezouten op feilen te wijzen, reageren ze als door een wesp gestoken wanneer de kritiek zich op hen richt. Censuur! In het sociologisch experiment dat volkskrantblog.nl is, blijkt hoe volkomen individualistisch, zelfs diep-egoistisch de mens in het mediatijdperk is geworden. Nu we efficienter dan ooit als collectief kunnen opereren, voelen we minder dan ooit voor collectieve verantwoordelijkheid.

Die verantwoordelijkheid is een absolute voorwaarde voor “open” netwerken. Kijk naar de ontwikkeling van “open source software”: die niet-zelfzuchtige, collaboratieve productiemethode wijst de weg naar “open media” en de hemel weet misschien op de lange duur zelfs naar een “open samenleving” (en daarom vind ik dat de grondleggers van “open source”, Eric Raymond en Richard Stallman, ondanks de verschillen tussen hun opvattingen, de Nobelprijs verdienen, welke Nobelprijs dan ook).

Het experiment van volkskrantblog.nl gaat over het uitvinden van “open media”, over de vraag of een krant nog iets anders kan zijn dan een gesloten instituut. Hoewel ik het met Thom Meens van harte eens ben dat bloggers zich aan wat spelregels zouden moeten houden (een open vizier bijvoorbeeld en geen pseudoniemen), zou ik het dom vinden het experiment te beeindigen omdat de eerste uitkomsten niet aan de verwachtingen van sommigen voldoen. Juist van de Volkskrant, zo’n beetje het laatste progressieve medium in dit land, mag je enig geduld verwachten.

Reacties zijn gesloten.