Undo!

11 februari 2006 Geen categorie 0

Het web is minstens even veel een product van de netwerksamenleving als andersom. Dat zei ik een jaar of zo geleden op een donkere, verregende parkeerplaats van het TROS-gebouw in Hilversum tegen Francisco van Jole. Het was een mooie, quasi-diepzinnige oneliner. Francisco en ik waren het er erg over eens, geloof ik. Maar het vroeg wel om veel meer.

Ik bedoelde geloof ik dat een samenleving de media krijgt die ze verdient. Dat het web uiteraard van grote invloed is geweest op ons gedrag, op de manier waarop we communiceren, zaken doen, samenleven, maar dat er aan het web ook iets vooraf ging. Noem het gemakshalve de postmoderne, door-geindividualiseerde ‘ik-cultuur’. Op die cultuur past het internet als een netkous om een damesbeen.

Hoe die wisselwerking is, wat het net precies heeft veranderd aan de samenleving, welke invloeden het web nog zal hebben, en welke sociaal-culturele ontwikkeling als het ware de doorbraak van het web hebben ondersteund – dat allemaal is onderwerp van het PopUp-hoofdstuk Undo! Waarom die titel? Omdat ‘undo’ de term is voor terugdraaien, ongedaan maken, opnieuw beginnen: allemaal mogelijkheden die nogal nieuw en nogal postmodern zijn.

Actuele vraag: welke invloed heeft het net op ethiek? In de Volkskrant van vandaag een verstandig stuk van Michael Zeeman over de cartoonkwestie: wat als moslims zich nou echt gekwetst voelen, wat als het misschien moediger is te zwijgen dan altijd van het recht op meningsuiting gebruik te maken? Volgens Zeeman dient er een nieuwe ethiek te komen die rekening houdt met het feit dat de mensheid meer dan ooit door elkaar heen woont, waardoor oude stelsels van normen en waarden niet meer onomstreden zijn binnen langsgrenzen. Zoals migratie van miljoenen moslims naar het westen gevolgen moet hebben voor ‘onze’ ethiek, zo zal het internet gevolgen hebben voor de wijze waarop islamitische landen met ethiek omgaan.