De wereld draait om

9 april 2006 Geen categorie 0

Het is macaber en sinister maar daarom niet minder realistisch: bij een volgende terreuraanslag of een volgende oorlog zullen de eerste videobeelden afkomstig zijn van slachtoffers. Een vodcast met beelden van de vliegtuigkapers. Of het inslaan van een precisieraket, maar dan niet gefilmd vanaf de kop van die raket, maar omgedraaid, vanaf de plek waar die raket inslaat.

Nieuw is het niet. De eerste beelden van de tsunami, kerstmis 2004, waren afkomstig van toeristen en werden via het internet verspreid. En de allereerste foto’s van de aanslag op de Australische ambassade in Djakarta, september 2004, stonden op Flickr. Die site telde toen 60.000 gebruikers. Inmiddels zijn dat er 2,5 miljoen (zie Newsweek: The New Wisdom of the Web)

Burgerjournalistiek zal door het onbeperkt delen van beelden een veel grotere impact hebben dan tot nu toe voorzien. Omdat bij Grote Conflicten – de derde Golfoorlog bijvoorbeeld – de controle over de media, over wat de burger te zien krijgt, niet meer in handen zal zijn van het Pentagon. Er zal zowiezo geen sprake meer zijn van controle.

Typerende beelden uit de eerste twee golfoorlogen. Het vlieg-aan-de-muur-perspectief, een camera voorin een precisieraket die laat zien hoe de raket naar zijn doel gaat, met de perverse suggestie dat alleen schuldigen worden geraakt, en geen burgers. Daarbij het idee: wie dit kan, wie deze technologie beheerst, moet wel onoverwinnelijk zijn.

Tweede beeld. Embedded journalisten die worden getraind voor Irak. Journalisten in legerplunje, helmen op, kogelwerende vesten aan. De suggestie: deze oorlog is rechtvaardig want we laten de wereld meekijken, van dichtbij; we hebben niets te verbergen.

Door Flickr en andere social software verdwijnt die controle – denk aan foto’s en filmpjes van gemartelde gevangenen – en verplaatst zich het perspectief van de dader naar het slachtoffer, van de machthebber naar het gepeupel, van de ceo naar zijn werknemers, van de massamedia naar the people formerly known as the audience (zoals Jay Rosen het zei).