“Alles wat gratis is, verloedert”

Uitspraak van Theo Bouwman, scheidend bestuursvoorzitter van PCM, in een interview met de Volkskrant: “Alles wat gratis is, verloedert”. Toont feilloos de kloof tussen oudere en jongere mediagebruikers. Want Bouwman kan zich niet voorstellen dat iets van waarde gratis is, en dan van waarde blijft, terwijl consumenten onder de veertig met die gedachte niet de minste moeite hebben.

Bouwmans credo is des te opmerkelijker gezien zijn rooie achtergrond. Afkomstig uit een arbeidersgezin, snel succes als ondernemer, afgeslagen naar de uitgeverij waarin hij eerst opklom bij de Weekbladpers – zijn grote liefde -, toen naar VNU Tijdschriften ging, met die inboedel werd overgenomen door het Finse Sanoma om tenslotte in dagen van ontij het roer in handen te nemen bij PCM.

In al die jaren is Bouwman een linksige ondernemer gebleven. Uyliaan, zegt hij zelf. Pragmaticus, vermoed ik. Maar zo links is hij niet, of bij collaboratieve media kan hij zich niets voorstellen. Open source is, denk ik, een concept waarvan Bouwman bultjes krijgt. Burgerjournalistiek moet hem, elitair als hij is, een gruwel zijn.

Zijn gebrek is dat hij waarschijnlijk – die indruk wekt Bouwman in elk geval – weigert in te zien dat jongere consumenten, aan deze zijde van de generatiekloof, zijn opgegroeid met “gratis” media, niet beter weten dan dat breaking news even gratis is als tal van handige gereedschappen die je online gebruikt, en dat dat wat hen betreft nooit meer over zal gaan.

“Alles wat gratis is, verloedert” – het is een moralistische uitspraak. Ik heb groot respect voor Theo Bouwman, maar misschien is het tijd dat er uitgevers opstaan die in “gratis media” niet de verloedering van de samenleving zien, maar een intellectuele uitdaging om te komen met uitgeefconcepten die nog wel houdbaar zijn.