De zes stellingen van Vuijsje en de Volkskrant

Oud-adjunct-hoofdredacteur Bert Vuijsje heeft zes stellingen over nieuws opgeschreven bij gelegenheid van het verschijnen van de 25.000ste Volkskrant, komende woensdag. Ik heb ze hieronder in eigen bewoordingen samengevat en van commentaar voorzien.

De kern van wat Vuijsje zegt, is dat alles verandert, en veel niet ten goede, maar dat de krant het moet blijven hebben van echt nieuws, dat wat zonder de journalistiek verborgen zou blijven. Amen.

Jammer alleen dat de Volkskrant niet in plaats van een 65-jarige een 25-jarige aan het woord heeft gelaten. Voor Vuijsje heb ik veel respect, en wat hij beweert snijdt hout, maar de krant komt niet zoveel verder met weemoed en verbazing.

Sommige van Vuijsjes stellingen zou je zo kunnen opnemen in een leidraad voor het maken van een nieuwe krant (publiceer niet meer het institutionele nieuws van gisteren, graaf naar echt nieuws). Maar liever zou ik weten wat de Yahoo-generatie van het nieuws in de Volkskrant vindt.

Vuijsjes stellingen
1. Kranten nemen te veel nieuws op dat vorige week ook zo in de krant had kunnen staan, en volgende maand weer, of erger nog: tien jaar geleden zo bekopt werd en over tien jaar opnieuw zo kan worden gemaakt. (van “Elektriciteitsbedrijven bouwen windmolens” tot aan “Winstsprong ABN”).
Commentaar: Stop er dan mee. Kranten zijn veel te voorspelbaar, en zijn nog voorspelbaar geworden sinds het eerstelijns nieuws al een halve dag eerder via Teletekst en tv wordt rondgebazuind.

2. Nieuws past niet altijd in het nieuwskader van de Volkskrant. Eind jaren tachtig wisten Rotterdamse verslaggevers van de romance tussen Bram Peper en Neelie Smit; ze wisten niet hoe ze dat op Volkskrant-wijze moesten opschrijven. Nu publiceert de krant een magazinecover waarop Hans Wiegel zegt: “Ik ben verliefd”.
Commentaar: De lezer is de krant die hij leest. Je bent wat je eet, zeg maar. De anekdote illustreert prachtig hoe de krant in vijftien jaar veranderd is.

3. Alles mag om nieuws boven tafel te halen, desnoods schrijf je enkele halve leugens op. Het is een stelling waarmee Vuijsje zelf ook niet uit de voeten kan.
Commentaar: Dit gaat eigenlijk over nieuwshypes. De onderzoeker Peter Vasterman heeft daar alles over gezegd. We laten ons meeslepen als we dat niet zouden moeten doen. Vuijsjes wat verholen romantische visie (alles mag, eigenlijk, misschien) deel ik niet.

4. Nieuws wordt pas nieuws als anderen ermee aan de haal gaan. Primeurs van kleine kranten worden pas gewaardeerd als een tv-rubriek het nieuws overneemt.
Commentaar: Waarheid als een koe. Het goede nieuws: op hun beurt krijgen tv-rubrieken last van de versplintering, die maakt dat hun primeurs pas nieuws worden als bloggers ermee aan de haal gaan, of nog erger: GeenStijl.

5. Nieuws is door internet van karakter veranderd. Vuijsje voelt heimwee: “De vraag of we daarmee blij moeten zijn, zal door verschillende generaties verschillend worden beantwoord, maar de feiten veranderen daardoor niet.”
Commentaar: Nieuws staat al op de site voordat het de krant in gaat. Dat is de grote innovatie van de Volkskrant van het afgelopen jaar – en dat zeg ik zonder enig cynisme. Oudere journalisten hebben daar moeite mee. Het ondergraaft, denken ze, de krant, en haalt er de economische bodem onder uit. Beide is onzin. Lezers betalen niet voor een krant die nieuws bevat wat ze als oud nieuws herkennen (stond al op Teletekst). En de krant wordt alleen maar beter als die meer duiding, meer polemiek en meer onderzoeksjournalistiek bevat.

6. Vuijsje: “Het citaat wordt vaak aangehaald, want het bevat een diepe waarheid. In tijden van internet en krantenwanhoop is dat credo actueler dan ooit: ‘Nieuws is wat iemand, waar dan ook, verborgen wil houden. Al het overige is reclame.’”
Commentaar: Amen.