Generaal X mag niet Cees Neisingh heten

10 februari 2007 Geen categorie 8

Minister Kamp, november 2006, foto: Mark Ponte (CC)Hoe bescherm je een bron die zelf de publiciteit zoekt en daarin ontkent de bron te zijn? In de rel rond het martelverhaal heeft de Volkskrant zich wekenlang niet verweerd tegen scherpe aanvallen van minister Kamp en VVD-leider Rutte, maar vandaag geeft verslaggever Jan Hoedeman opening van zaken. Hij doet dat met een hand voor de mond, mompelend, zodat je hem nog net kunt verstaan. Hoedeman noemt zijn bron Generaal X en zegt nergens hardop wat onontkoombaar is. X = Neisingh.

Neisingh is de voormalig bevelhebber van de Marechaussee. Een generaal-majoor. Via Ewout Nysingh, zelfstandig communicatieadviseur en oud-Volkskrant-journalist – waarvoor hij onder meer Defensie deed -, kwam Neisingh in de zomer van 2006 terecht bij Hoedeman. De generaal-majoor zat in zijn maag met een verhaal over militairen die gevangenen in 2003 in Irak hadden verhoord (wat niet mocht) op een manier (skibrillen op, harde muziek, natgooien) die helemaal niet mocht.

Half november 2006 publiceerde Hoedeman zijn verhaal in de Volkskrant. De strekking: Nederlandse militairen hadden zich schuldig gemaakt aan martelen. Die term had misschien beter tussen aanhalingstekens kunnen staan,vindt Hoedeman nu. Hij ontleende de juridische kwalificatie weliswaar aan een van de beste deskundigen op dit gebied, maar mocht die niet zomaar voor zijn rekening nemen. Dat deed hij wel door de aanhalingstekens weg te laten.

Het verhaal verscheen een week voor de Kamerverkiezingen. Daardoor werd het door de VVD beschouwt als een frontale, doorgestoken aanval op minister Kamp. Die reageerde als gebeten, gesteund door partijleider Rutte. De zaak zou tot op de bodem worden uitgezocht, maar – vond de VVD – de Volkskrant had zich voor een PvdA-karretje laten spannen door te doen alsof de martelaffaire niet was onderzocht, terwijl dat juist wel het geval was.

Hoedeman legt in zijn verhaal nu uit waarom hij ervan uit mocht gaan dat er geen aangifte was gedaan en de kwestie niet was onderzocht. Hij had de vraag tamelijk vierkant voorgelegd aan Willy Weerkamp, officier van de Militaire Strafkamer in Arnhem, in deze zaak het bevoegde openbaar ministerie. En Weerkamp zegt dat hij geen gevallen van mishandeling of marteling op zijn bureau heeft gekregen.

Wie het verhaal van Hoedeman nu leest, en weet dat de marechaussee wel onderzoek heeft gedaan naar het incident in Irak maar dat op een lager niveau is besloten er geen zaak van te maken, moet wel concluderen dat Weerkamp niet gelogen heeft, maar uiterst behendig voor de vragen van Hoedeman is weggedoken. Hij gaf de journalist de indruk opening van zaken te geven, maar hield zijn mond.

Nog merkwaardiger is het draaien van Neisingh, met wie het verhaal begon. Hij beweerde bij RTL dat de Volkskrant wist dat uit onderzoek van het OM was gebleken dat “er geen zaak was”. En hij doet het voorkomen alsof PvdA-Kamerlid Ton Heerts de geheime bron op de achtergrond is geweest. Daarmee bevestigt hij het beeld dat bij de VVD leeft, namelijk dat Hoedeman zo kort voor de verkiezingen gebruikt is door de PvdA.

Journalistiek-ethisch is nu vooral interessant hoe de Volkskrant de naam van een bron niet noemt, maar zich wel verweert tegen een bron die wegloopt van zijn eerdere uitlatingen. Uit het verhaal van Hoedeman kun je niet anders dan concluderen dat generaal X Neisingh heet, al moet je dan wel zorgvuldig lezen. Dat verstoppertje spelen is vooral raar omdat hoofdredacteur Pieter Broertjes voor Radio 1 heeft gezegd dat Neisingh de bron was, terwijl ombudsman Thom Meens een paar pagina’s verderop in de krant er ook geen doekjes om windt.

Daarmee is het opening van zaken geven vandaag vooral een exercitie door journalisten voor journalisten geworden. Ik vrees dat nogal wat minder goed geinformeerde lezers na de bijna twee pagina’s tekst zullen denken: wat staat hier nou eigenlijk, waarom zegt die Hoedeman niet gewoon wat hij te zeggen heeft, waarom dat gedraai. Terwijl de dichtbijlezers begrijpen dat ze getuige zijn van een tamelijk unieke casus in het leerboek bronbescherming.

Reacties zijn gesloten.