“Normaal mens + anonimiteit + publiek = knettergek”

Ben Hammersley, in 2006. Foto: TobiashmBen Hammersley, wereldberoemd op internet als blogger, multimediajournalist voor The Times en tegenwoordig The Guardian, zei het vorige week in het Noorse Bergen nogal onomwonden: lezers, je moet ze zo ver mogelijk van je vandaan houden. Anonieme lezers, bedoelde Hammersley. Reaguurders zouden wij zeggen, normale mensen die, zodra je ze anonimiteit en een publiek geeft, instant transformeren tot ‘total fuckwads‘.

Hammersley sprak op het Nordic Media Festival. Zijn uithaal naar anonieme lezers volgde op een verhaal over Comment is Free, het open forum van The Guardian, dat Hammersley naar eigen zeggen binnen drie weken vrijwel eigenhandig uit de grond stampte. Groot succes, gemeten naar de miljoenen bezoekers. Maar ook een pain in the ass, als je Hammersley mag geloven.

Comment is Free is een groepsblog, waarop The Guardian tal van eigen en externe schrijvers laat publiceren. Sterke, krachtige opiniestukken zijn dat. Een beroemde tekenaar doet mee, een befaamd fotojournalist. Geregistreerde lezers mogen reacties plaatsen die achteraf worden gemodereerd – dat is een eufemisme voor alles laten staan en alleen de grootste shit verwijderen.

In het verhaal van Hammersley vielen twee dingen op. In de eerste plaats is het aantal reaguurders veel kleiner dan je zou verwachten van de grootste internetkrant in Engeland (al claimde een week eerder in Parijs hoofdredacteur Will Lewis van The Daily Telegraph die positie te hebben overgenomen). Volgens Hammersley heeft Comment is Free 14.000 geregisteerde leden. Het tweede wat opviel: The Guardian heeft tweeduizend van hen een IP-ban opgelegd wegens wangedrag.

Boodschap van Hammersley: houd ze ver van je, die anonieme reaguurders. Het valt bijna niet in de hand te houden, hoe interessant dat ook is qua bereik, hoeveel goed het ook doet voor de band met je lezers.

Kan het zonder anonimiteit?
Francisco van Jole pleit op DNR voor een alternatief. Anonieme meningen, stelt hij, zijn eigenlijk geen meningen, maar ondoordachte erupties. Zoiets als dronkenmanstaal: hij wist niet wat hij deed, hij had ‘m om. Hij is zo erg niet, het is maar internet. Volgens Van Jole zouden serieuze media als kranten anonimiteit – de bron van alle ellende – moeten weghalen door hun abonneebestand te koppelen aan online fora.

Sympathieke gedachte (disclaimer: Francisco van Jole is een vriend en collega). Hoe zeer ik ook zijn opvatting deel dat veel anoniem gebral ergerniswekkend is, hoe vermoeid ook mijn fascinatie voor trollen en querulanten, ik ben bang dat Van Jole de praktische en principiële bezwaren onderschat. Het begint ermee dat anonimiteit de norm is op internet, of je het nou leuk vindt of niet, en ik niet de illusie heb dat oude media als kranten daar heel veel aan kunnen veranderen.

Belangrijker is dat anonimiteit ook een groot goed is, vooral als het gekoppeld is aan een reputatiesysteem. Als op internet alles over je wordt bijgehouden, als je op eBay te boek staat als deugdelijk verkoper (of een oplichter), als je hele doopceel kan worden gelicht (zoals Francisco van Jole een en andermaal heeft aangetoond), dan kan het een zegen zijn als je je kunt verschuilen achter een pseudoniem (en je niet ook je laatste privacy weggeeft).

Ik zeg met opzet: pseudoniem. En niet: anoniem. Pseudonimiteit wil zeggen dat je nog steeds een persoon bent, met een identiteit en een verleden in een database, een IP-nummer en een email-adres. Je bent te herleiden, zij het niet voor iedereen. De site-eigenaar kan, als hij dat wil, achterhalen wie je in werkelijkheid bent, of je tenminste met een IP-ban de toegang ontzeggen. Maar voor de rest van de bezoekers ben je inderdaad anoniem.

The Guardian staat reaguurders toe dat ze onder een nickname reageren. Dat leidt tot veel gedoe en IP-bans. Op mijn vraag of zijn krant niet overwogen had een reputatiesysteem in te voeren, vergelijkbaar met dat van slashdot.org, zei Hammersley daarin geen vertrouwen te hebben. “Ze gaan ermee spelen. Kijk maar naar slashdot,” aldus Hammersley. Hij bedoelde natuurlijk dat slimme reaguurders het systeem gaan manipuleren.

Misschien heeft Hammersley gelijk. Ik ben nog niet zover. Bij mijn krant, Dagblad van het Noorden, proberen we met veel vallen en wat opstaan, een reputatiesysteem uit te bouwen waarmee reageerders elkaar in het gareel houden. We hebben net als The Guardian spelregels, we weren trollen met IP-bans, maar gaan er ook vanuit dat lezers gevoelig zijn voor beloningen. Wie goed doet, wie zich aan de regels houdt en zinnige bijdragen levert, krijgt meer rechten.

Dat reputatiesysteem is nog erg in ontwikkeling. Het vergt meer tijd dan we zouden willen en meer geduld dan ik eerder van lezers heb gevraagd. Maar een koppeling met ons offline lezersbestand, zoals Francisco van Jole voorstelt, lijkt me niet de oplossing. Slechts een klein aantal lezers, verwacht ik, zal mee gaan doen. De meeste reageerders kiezen een ander heenkomen, om te beginnen de jongeren voor wie anonimiteit een stuk vanzelfsprekender is. Bovendien: wat doe je met de online lezers die geen lezers van de krant zijn? Die willen we er juist op de website bij hebben.
[Dit stuk verscheen ook op De Nieuwe Reporter]

Reacties zijn gesloten.