Over infoclans en verkruimelende organisaties (II)

De massa is de maat niet op internet. Beu van steeds grotere organisaties, moe van de instituties van de massamaatschappij, organiseren we ons steeds vaker in kleine, vluchtige cellen die ik “infoclans” heb genoemd. De opkomst van die non-organisaties, van de “professionale amateurs” en hun collectieve creativiteit heeft enorme gevolgen voor de samenleving. Wat ons bindt, is – vooralsnog onmerkbaar – aan het verkruimelen.

De massamaatschappij is een produkt van de industriele revolutie. We hebben massaproductie bedacht – de lopende band -, massaconsumptie – supermarkten – en massamedia om de massamens steeds welvarender te maken. Van de twee concurrerende economische systemen die we daarbij hanteerden, spatte het communisme eind 1989 uiteen. Het kapitalisme en de parlementaire democratie bleken beter.

De geschiedenis had een eindpunt bereikt, schreef de Japans-Amerikaanse filosoof en politicoloog Francis Fukuyama. Dat valt, twintig jaar later, nog te bezien. De tweedeling van de naoorlogse twintigste eeuw tussen Oost en West is verdwenen, maar daarvoor in de plaats is een tweedeling West en Rest gekomen.

Die rest is minder een blok dan destijds het Oostblok. De rest is minder samenhangend, armer, vaak religieus gedreven (want vaak islamitisch), en vooral economisch in opkomst. Denk China en de industrie, denk India en software.

The World is Flat, zei het gelijknamige boek van de Amerikaanse New York Times-columnist Thomas Friedman. Dankzij onder meer het net en hele lage communicatiekosten is er een level playing field aan het ontstaan, waarop voorheen achterblijvende economische machten kunnen meespelen.

Maar in de plakke vlak zie ik het kapitalistische systeem, gebaseerd op top-down hierarchisch georganiseerde instituties, voor me als een piramide. Daar worden telkens nieuwe organisatorische lagen overheen gelegd, waardoor hij almaar hoger reikt. Maar in de kern valt de oude organisatie uiteen.

We geloven steeds minder in de organisatie, en organiseren onszelf (zie We Think van Charles Leadbeater). De stenen in het hart van de piramide verkruimelen tot zand. Waar het toe leidt? Misschien moeten we niet langer geloven in de oneindige houdbaarheid van het winnende systeem.

Reacties zijn gesloten.