Na de clans (III)

16 augustus 2007 Geen categorie 2

Als niet de massamens maar de “infoclan” de maat wordt, niet de onzichtbare, onkenbare massa maar de groep die bij elkaar klit rond een topic, hoe vluchtig ook, wat betekent dat dan voor ons? Voor de media? Voor de economie? Voor producten van maatschappelijke betrokkenheid als de mantelzorg en het vrijwilligerswerk? Voor waar en hoe we wonen en werken? Voor onze democratie?

Kranten zitten diep in de sores. Steeds minder lezers, te weinig adverteerders, oplopende kosten van distributie en papier, schetst vandaag columnist en oud-adviseur van PCM en Apax Grimbert Rost van Tonningen in De Pers. Ondanks de goede cijfers die de krantenconcerns nu bekendmaken, is hij pessemistisch:

Ook gratis kranten hebben het moeilijk. () Er zijn er te veel en de aanloopverliezen bij bijvoorbeeld De Pers zijn fors. Als De Pers de beste is, wat ik denk, dan zal dat Dag of Spits treffen () er zullen binnen enkele jaren weer kranten verdwijnen: Trouw en AD, enkele regionalen bij Wegener en een of twee gratis kranten? Niemand is meer veilig! 

Allemaal waar, maar dat is geen probleem van vandaag of gisteren, en zelfs niet van de afgelopen dertien jaar. Dat vooral betaalde dagbladen minder bereik hebben, is weliswaar versneld door de opkomst van internet sinds 1994/95, maar de ontlezing van nieuwsmedia is al decennia eerder begonnen (net als de ontlezing in bredere zin, zie de Tijdbestedingsonderzoeken van het SCP).

De achterliggende oorzaak, betoog ik, is een grondige afkeer van massamedia en een behoefte aan kleinere verbanden. Dat is geen hang naar de spruitjeslucht van de jaren vijftig, maar wel de behoefte waaruit infoclans ontstaan op internet. Onderwerpen die dichtbij zijn, betekenen meer. En lang niet altijd is dat dichtbij in geografische zin (al moet de nieuwsgierigheid naar nieuws uit eigen straat en plaats niet worden onderschat).

Maar zijn we dan niet steeds meer tv gaan kijken de afgelopen vijftig jaar? Jawel, maar sinds het begin van de jaren negentig – van drie naar meer dan tien zenders – steeds minder met zijn allen tegelijk (videorecorder) naar hetzelfde programma of evenement. De massamedia zijn niet weg, maar hun massale bereik wordt kleiner. Vraag het maar aan de marketeers die viral marketing hebben uitgevonden.

Misschien zou het virale model – gebruik maken van het netwerk waarop je boodschap als een virus wordt verspreid – ook bruikbaar kunnen zijn in andere situaties. Hoe dat werkt, schetst de Britse oud-journalist en adviseur van Tony Blair Charles Leadbeater in zijn te verschijnen boek We Think. En dat het politiek van nut kan zijn, ontdekte de SP al bij de campagne voor de laatste verkiezingen.

Reacties zijn gesloten.