Is “domme lul” beledigend?

F

ijne discussie op volkskrantblogs over de vraag wat een volkskrantblogger wel en niet mag. Ombudsman Thom Meens grijpt een akkefietje met een blogger aan om de mores van het bloggen nog eens te fileren. Die blogger noemde op zijn blog een redacteur van een weekblad een “domme lul”. De beledigde redacteur vroeg de Volkskrant de blogpost te verwijderen. Daarna ging er, geloof ik, van alles mis.

De Volkskrantredactie, althans de toezichthouder van volkskrantblogs, weigerde de kwalificatie “domme lul” te verwijderen. De klager moest zich eerst maar eens tot de blogger wenden. Dat deed-ie, waarna de belediging werd verwijderd, maar de blogger alsnog door de moderator in de ban werd gedaan, omdat hij zich al te vaak niet aan de spelregels zou hebben gehouden.

In zijn column schrijft Thom Meens dat hij graag zou zien dat een klager eens naar de rechter zou stappen, omdat dan pas duidelijk zal worden hoe ver de verantwoordelijkheid van de Volkskrant gaat en waar de vrijheid van meniningsuiting ophoudt. Even ingewikkeld is de vraag hoe het eigendomsrecht of auteursrecht ligt bij zo’n blog: de Volkskrant zegt dat de blogger eigenaar is van zijn posts, maar schrapt beledigingen en neemt als het zo uitkomt teksten over in de krant.

Om te beginnen hoeft er niemand naar de rechter te stappen, lijkt me. In rechterlijke uitspraken is al eerder vastgelegd waarop een platformprovider – en in die rol zit volkskrantblogs – kan worden aangesproken. Wie niet vooraf modereert, is niet per se voor alle teksten op zo’n site verantwoordelijk. Wie echter wordt aangesproken op een mogelijk onrechtmatige tekst – bijvoorbeeld een belediging, of een integraal gekopieerde boek – moet die verwijderen.

Dat geldt voor serviceproviders net zo goed als voor kranten. De laatste hebben het er moeilijker mee, omdat ze in de ogen van het publiek en vooral ook in de ogen van hun eigen redacteuren, een ruimere verantwoordelijkheid hebben dan de strikt juridische. Lezers en journalisten vinden nu eenmaal meestal dat alles wat er onder het vaandel van de krant gebeurt, getoetst hoort te zijn door de redactie. Daardoor kun je er de hoofdredacteur op aanspreken.

Die opstelling is goed voor de krant, maar op internet niet houdbaar. In de krant worden ingezonden brieven geselecteerd, op internet wil je lezers zoveel mogelijk de ruimte geven, ze op elkaar laten reageren, en niemand een halve dag laten wachten op moderatie. Schaal en tempo zijn internet anders. Sommige kranten passen zich daarbij aan vanuit de overtuiging dat journalistiek een conversatie is geworden. De Volkskrant is met volkskrantblogs een voortreffelijk voorbeeld.

Maar lastig is het wel. Want al zo lang als het platform bestaat, is er discussie over de verantwoordelijkheid. Terwijl de jurisprudentie helder is: misschien valt er te twisten over de vraag of “domme lul” nog beledigend is, maar niet over de vraag of die kwalificatie door de Volkskrant moet worden verwijderd indien hij dat is.

Het auteursrecht heeft hiermee niet zo heel veel te maken. Ik denk niet dat een auteur zijn auteursrecht verliest als hij iemand beledigt (maar dat lijkt me een aardige vraag voor juristen). Ik geloof wel dat de Volkskrant zich in bochten wringt door te stellen dat bloggers eigenaar zijn van hun eigen teksten, en tegelijkertijd in de gebruiksvoorwaarden clausules opneemt die daar strijdig mee zijn (bijvoorbeeld het recht om posts over te nemen).

Onderaan de streep bepaalt de wet wat wel en niet mag. Dat is beter geregeld dan Thom Meens denkt. De gebruiksvoorwaarden (een vrijwaring bijvoorbeeld) helpen goed om de rolverdeling tussen provider en blogger duidelijk te maken. Als daarin geregeld is dat de provider een blogger mag bannen die zich niet aan de regels houdt (omdat hij commerciele belangen dient bijvoorbeeld, hetgeen verboden wordt bij volkskrantblogs), kan de provider hem bannen. Een beroep op de vrijheid van meningsuiting lijkt me bij de rechter in zo’n situatie kansloos.

Reacties zijn gesloten.