Obama: Een Deel Geschiedenis Is Achter De Rug

Voorpagina Chicago Sun Times

A

ls de nieuwe Amerikaanse president alleen maar een Democraat was geweest, had mij dat goed gedaan. Als ze een vrouw was geweest, had ik dat hoogst verfrissend gevonden. Dat Barack Obama gekozen is, ontroert me. Het signaal is verpletterend: de machtigste man ter wereld kan een zwarte zijn, die de steun heeft van heel veel blanke Amerikanen. Ik vind dat net zo hoopgevend als de val van de Berlijnse Muur. Een deel van de geschiedenis is achter de rug.

Zoals de generatie voor mij is opgegroeid met de Tweede Wereldoorlog of met de wederopbouw, ben ik een volwassen geworden aan het eind van de jaren zeventig. Mijn vormende momenten waren niet mei ’68 of de oorlog in Vietnam, maar het ontstaan van de multiculturele samenleving. Dat was een langzaam proces. De vergissingen die daarbij gemaakt zijn – die ook de mijne waren – heb ik pas begrepen toen Paul Scheffer zijn verhaal schreef, en pas echt toen hij Het land van aankomst publiceerde.

Meer nog dan de koude oorlog en de vredesdemonstraties, meer nog dan de kraakbeweging of de opkomst van groene politiek, ben ik bewogen door het culturele dilemma. Hoe betrek je vreemden in je samenleving als die niet in kleine aantallen komen en eenvoudig worden opgenomen in een groter geheel? Hoe ga je om met de achterblijvers in een wijk die zich in hun eigen omgeving niet meer thuisvoelen? Welke aanpassing mag je verlangen van een vreemde, waar houdt respect op en begint kritiek?

Het multiculturele drama waarover Scheffer schreef, hield in dat de politieke elite en spraakmakende gemeente geen antwoord op deze vragen vond, maar het probleem negeerde. Omdat het niet hun probleem was. Dat was het wel voor heel veel Nederlanders en trouwens ook heel veel “vreemdelingen”, zo bleek in het lange jaar van Pim Fortuyn, toen het ressentiment en het wantrouwen werden omgezet in een opstand der burgers en 26 zetels in de Tweede Kamer.

Ik heb na Fortuyn jaren last gehad van een knoop in mijn maag. Het multiculturele drama bestond wel degelijk, maar verdiende een betere oplossing dan polarisatie. We zijn nu zeven jaar verder. Als ik stem, steun ik een Turks-Nederlandse vrouw uit Rotterdam. Tot mijn plezier wordt een Marokkaan burgermeester van mijn geboortestad.

Misschien is dat wel wat Barack Obama doet: hij geeft hoop aan een wereld die nu eenmaal multicultureel en geglobaliseerd is, en maakt het mogelijk de tegenstellingen te vergeten. Niet dat die weg zijn, natuurlijk niet, maar we kunnen ongetwijfeld iets achter ons laten.