Rituelen Verander Je Heel Voorzichtig

V

rijwel geen enkele innovatie op internet is bedacht door oude media. Van Google tot Delicious, van Blogger tot ICQ, van Hyves tot eBay, van YouTube tot Napster – niets daarvan is door journalisten of klassieke uitgevers ontwikkeld. En dat is heel begrijpelijk. Oude media zijn conservatief omdat ze dat moeten zijn. Hun bestaan hangt, niet minder dan dat van de kerk of het huwelijk, aan elkaar van rituelen. Die verander je niet, of hooguit langzaam.

Maar weinig lijkt me zo omgeven door rituele patronen als zin geven en zin hebben, ofwel religie en relatie, ofwel god en seks. Simpel gezegd: we planten ons voort, kijken daarna verbijsterd om ons heen, en vragen ons af waarom we er aan begonnen waren. Sociologen zullen wel zeggen dat beide belangrijke instituties van het maatschappelijk leven zijn. Een krantje is net zoiets.

Het lezen van een dagblad is voor pakweg de helft een gewoonte, vermoed ik. Met die andere helft informeren mensen zich. Je leest een krant om te weten wat er in je wereld gebeurt, om bij de koffieautomaat mee te kunnen praten, om praktische tips te krijgen (“komend weekend gaat de brug bij het Julianaplein dicht”), en om geamuseerd te worden. Maar de rest is ritueel, rustgevende gewoonte.

Een krant definieert tot op zekere hoogte wie je bent – ook dat maakt deel uit van de rite. Zoals machogedrag dat doet in de disco, en een hoedje iets zegt over het kerkgenootschap waartoe je behoort. Wie NRC leest hoort bij een andere groep dan wie Trouw leest. De 80duizend lezers van Next onderscheiden zich van Volkskrant-abonnees.

Meer dan de helft van de waarde van kranten zit m – anders dan je zou denken – niet in de dagelijks verversing van het nieuws, maar in de constante benadering van lezers. Het moment waarop de krant op de deurmat valt, de indeling van het nieuws, de toon van de commentaren, de keuze van onderwerpen. Dat vraagt om conservatisme. En maakt innovatie zo’n groot probleem.

Morgen komen vijftig ceo’s van Amerikaanse media bijeen in een besloten vergadering. Stormbal hijsen. Je kunt je afvragen – zoals Jeff Jarvis doet – of die beslotenheid – zoiets als de kardinalen die in Rome bijeen komen om een nieuwe paus te kiezen – wel de beste benadering is.

Reacties zijn gesloten.