Hoe Onafhankelijk Moet Een Journalist Zijn?

O

mbudsman Thom Meens stelt vandaag in de Volkskrant dat een moderedactrice niet zou moeten schrijven over een prijsuitreiking in haar vak als ze zelf deel uitmaakte van de jury die die prijs toekende. Het gebeurde wel, de redactie wist het niet, de lezers werd niets verteld. En toen kwam het natuurlijk uit.

Meens vindt dat een journalist zijn of haar onafhankelijkheid niet op deze manier in de waagschaal moet stellen. Zoals je ook niet op kosten van een groot vliegtuigconcern naar Amerika moet vliegen om vervolgens reportages te schrijven over de politiek gevoelige aanschaf van een nieuwe helikopter van ‘s lands defensie.

Jaren geleden reisde ik met een collega van de GPD naar de VS om daar kennis te maken met het Amerikaanse concern dat Apache-helikopters aan Nederland wilde leveren. Mooie trip. We haalden een bak informatie op, spraken met de top-onderhandelaar die een goed beeld gaf van het politieke spel, en lieten ons vervolgens ook door de Europese concurrent van de Apache uitnodigen.

Achteraf geloof ik niet dat we onze onafhankelijkheid hebben verspeeld, zoals andere journalisten – met name in de economische berichtgeving – dat niet per se doen als ze een glas bier drinken na een persconferentie, of met een ceo meevliegen naar een ver land. Je zou willen dat de krant al die kosten voor eigen rekening nam – en sommige kranten hanteren die zuivere norm nog steeds – maar in de praktijk moet een verslaggever kiezen: ofwel laat hij zijn verhaal een beetje meefinancieren door de bron, ofwel heeft hij geen verhaal.

TRANSPARANT

Terug naar de moderedactrice. Ik heb er geen enkel bezwaar tegen als journalisten in jury’s zitten. Zonder journalisten zouden er geen jury’s zijn, en bovendien hebben recenserende verslaggevers een maatschappelijke functie te vervullen. Thom Meens heeft met die deelname aan jury’s ook geen probleem.

Maar mag een journalist ook over zijn eigen jurywerk schrijven? Van mij wel. Hij of zij is vaak de enige specialist binnen een redactie (de autoriteit op het gebied van poezie, architectuur, dans of mode, bijvoorbeeld). Bovendien: als een collega-redacteur doet alsof hij onafhankelijk over de prijsuitreiking schrijft, terwijl de moderedacteur als jurylid op de voorste rij zit, wringt dat ook.

Het kan natuurlijk anders. Journalisten mogen wel degelijk betrokken zijn bij het nieuws waarover ze schrijven. Dat komt de authenticiteit ten goede. Maar ze moeten wel volstrekt transparant zijn. Zeg het erbij als je over zo’n modeprijs schrijft. Niet in een klein nootje, maar pontificaal.

Toegegeven: dat ligt iets meer voor de hand bij mode-journalisten dan bij politiek redacteuren. Die laatste categorie vertrouw ik toch het meest als ze geen enkele binding hebben met het veld waarover ze schrijven. Maar dat lukt een enkele keer niet. Soms heeft een journalist een boek geschreven waarmee hij ongewild onderdeel wordt van politieke dynamiek. Soms heeft een journalist vrienden.

Dat gaat goed zolang je heel precies en open bent.

Reacties zijn gesloten.