De Oranjes, de ski-foto’s en de RVD

9 augustus 2009 Geen categorie 0

Nederlandse kranten drukten foto’s af van Willem-Alexander en zijn gezin tijdens een vakantie in Argentinië. De rijksvoorlichtingsdienst reageerde boos en sleepte zelfs het persbureau AP voor de rechter. Persbreidel of niet?

Kranten als Trouw en het AD, de nieuwssite Nu.nl en twee persbureaus hebben foto’s afgedrukt of verspreid van kroonprins Willem-Alexander, Máxima en hun kinderen tijdens een skivakantie in Argentinië. De rijksvoorlichtingsdienst (RVD) was not amused omdat de media zich niet aan de mediacode hielden.

De meesten boden schielijk excuus aan, maar zo niet het Amerikaanse persbureau Associated Press dat prompt voor de rechter wordt gesleept. De zaak dient vrijdag.

Breidelt de RVD de pers, hebben de Nederlandse media slappe knieën gekregen en is AP de hoeder van de persvrijheid?

Keutel

Het zit anders. Op Radio 1 meldde een verslaggeefster dat de kranten en het persbureau GPD, waarbij ook mijn krant Dagblad van het Noorden is aangesloten, met het excuus “hun keutel hebben ingetrokken”. Haar ondertoon: de mediacode is eenzijdig opgelegd door de Oranjes, en wie die code aan zijn laars lapt is een standvastiger journalist dan wie buigt voor de RVD.

Dit beeld is unfair. Het stelt de media voor als makke schapen die zich overheidscensuur laten aanleunen. Bovendien lijkt het alsof de Oranjes nog even archaïsch zijn als wijlen koningin Juliana die vond dat kranten persberichten van de RVD uitsluitend ongewijzigd mochten afdrukken.

De werkelijkheid is anders.

Het koninklijk huis heeft een jaar of vijf geleden, toen Willem-Alexander en Máxima zich zorgen begonnen te maken over de privacy van hun gezin, gekozen voor een assertieve aanpak van roddelbladen die doordrongen tot in villa De Horsten in Wassenaar. Ze hadden daartoe het volste recht, net als elke andere bekende Nederlander.

De Oranjes stapten naar de rechter. Die bepaalt waar de grens ligt tussen wat een publiek persoon van de media moet kunnen verdragen en waar hij zich kan beroepen op bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer.

Omdat alleen die assertiviteit weinig verstandig werd gevonden, kozen de Oranjes ervoor een afspraak te maken de media. Zo’n mediacode bestond ook in Engeland, waar de privacy van prinses Diana’s zonen werd gerespecteerd, in ruil waarvoor bijvoorbeeld prins William wel eens een interview gaf.

Niet ondertekend

Over de Nederlandse Over de Nederlandse mediacode heeft de RVD tevoren overleg gepleegd met de media, maar de code is door niemand ondertekend. Wie gebonden wil voelen, zoals Volkskrant– zich niet gebonden wil voelen, zoals Volkskrant- hoofdredacteur Pieter Broertjes zei als voorzitter van het Genootschap van Hoofdredacteuren, is nergens toe verplicht.

Maar de mediacode werkt wel degelijk twee kanten op. In ruil voor privacy – niet meer achtervolgd worden door paparazzi – geven de Oranjes fotosessies, zoals laatstelijk op het strand. Media die komen opdraven verbinden zich aan de mediacode.

Wie nu – zoals hoofdredacteur Marcel van Lingen van de GPD – vindt dat die code wringt, omdat foto’s van de skivakantie overal op internet en in internationale roddelbladen te vinden zijn, moet zichzelf achter de oren krabben. Dat had je ook kunnen weten toen je je liet uitnodigen voor die sessie op het strand van Wassenaar.

Opzeggen

Natuurlijk mag het nut van de mediacode worden betwijfeld. Hoeveel last hebben de Oranjes er nou van als een Nederlandse krant die Argentijnse foto’s (op respectvolle afstand gemaakt) afdrukt? Is zo’n Hollandse code nog van deze internettijd? En wie twijfelt aan de code, kan de afspraak altijd opzeggen.

Tenslotte AP. Dat persbureau doet alsof het niet gebonden is aan de mediacode. Maar AP heeft zich net als de Nederlandse media gecommitteerd door zich te accrediteren voor de vrolijke strandsessie in Wassenaar. Nu doen of dat niet zo is, is kinderachtig. Met een rechte rug tegen persbreidel heeft het niets te maken.

[Dit stuk verscheen ook in Dagblad van het Noorden]