Klimaatsceptici, alarmisten en de wijsheid van de massa

Informatie over de klimaatcrisis is notoir onbetrouwbaar, of het nieuws nu van sceptici komt of van alarmisten. Internet speelt daarin een rol en het lijkt me de moeite waard eens uit te zoeken welke. Moet iets te maken hebben met specialisten die onvoldoende transparant zijn en hypes die in een netwerk gedijen als zwammen in het donker.

‘Er is een heel groot niet verteld verhaal over waarom dit op dit moment zo’n hype is,’ zegt Maarten Hajer, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving, deze week in Vrij Nederland. Hij suggereert dat er meer aan de hand is dan wetenschappelijke controverse over het klimaatpanel. Maar wat? Economische belangen? Reputaties?

Intrigerend is vooral de balans tussen wetenschappers en sceptici. Net als andere informatiespecialisten verliezen wetenschappers aan status en gezag naar mate meer “amateurs” zich met hun specialisme bemoeien – en dat is wat er gebeurt op internet. Het is de schaduwzijde van wat ten onrechte wisdom of the crowds wordt genoemd.

Toen de Amerikaanse journalist James Surowiecki – hij werkt voor The New Yorker – zijn boek over de wijsheid van de massa schreef, legde hij uit hoe schattingen van heel veel mensen onder bepaalde omstandigheden verbluffend juist kunnen zijn. Het aantal bonen in een pot. De winnaar van een hondenrace. Surowiecki bedoelde niet dat de massa op internet “wijs” was, en had het ook niet over massale samenwerkingsprojecten als Wikipedia.

In het klimaatdebat struikelen wetenschappers over het weerwoord van duizenden “amateurs”. In het beste geval corrigeert die massa de wetenschap; ze zijn met zovelen dat ze inconsistenties vinden, feiten checken, rapporten lezen. Maar in het ergste geval kakelen ze elkaar na, gaan spookverhalen rondzingen, en debatteren de sceptici alleen nog met elkaar.