Hoe lezen we op internet? We lezen niet.

16 juni 2010 Geen categorie 3

Via twitter struikel ik over een interview met Nicholas Carr, al jaren een van mijn favoriete bloggers. Blijkt dat Carr, van wie net The Shallows is verschenen, al geruime tijd minder twittert, zijn Facebook-account heeft opgegeven en zijn blog in de mottenballen heeft gelegd. En ja, ik miste Carr al.

Carrs boek is het laatste dat ik in elk geval gelezen wil hebben voor mijn eigen volgende boek, Breaking News. Zijn onderzoek naar de vraag Worden we dom van Google raakt aan een van de belangrijkste vragen die ik me stel: weten we meer of minder sinds internet?

Breaking News gaat over de crisis in de journalistiek, althans dat deel van de journaistiek dat onmisbaar heet te zijn voor de democratische samenleving (infotainment redt zichzelf wel). Wat was en is de rol van de journalistiek in het maatschappelijk debat, waarom gaat het mis, waar moet de journalist een nieuw verdienmodel zoeken?

Absurd

Door internet, doordat we anders met informatie omgaan, zegt Carr, wordt onze kennis oppervlakkig. We kunnen alles weten, maar weten heel weinig van heel veel. Daardoor wordt wat we weten enigszins absurd, weinig bruikbaar, contextloos.

Paradoxaal genoeg lijkt het op de bijna even absurde, al eeuwenlang gaande trend in de wetenschap naar steeds verdere specialisatie. In Wageningen werkt een bioloog die alles weet van de snuitjes van de aaltjes. Als enige in de wereld. Nuttige kennis, daar twijfel ik niet aan, maar zijn rol lijkt me even eenzaam als die van de compulsieve twitteraar die een heel universum tracht te volgen – en ten diepste niets weet.

Hoe lezen mensen op internet, was een vraag die Carr stelt. Jakob Nielsen, de usability-goeroe uit Denemarken, heeft het simpele antwoord: mensen lezen niet. We doen iets anders: we communiceren, we reageren, we vormen vluchtige opinies. Dat wil zeggen: de meeste mensen, de consumenten die vroeger massamedia lazen, doen het zo.

Medium

Hoe redden we het nieuws? Om te beginnen door de dwanggedachte dat internet een medium is vergelijkbaar met de klassieke massamedia los te laten. Internet staat dichterbij de telefoon, de zaterdagmarkt of de schoolreunie dan bij de krant. Zeker, in tijden van crisis – een neergestort vliegtuig, een nieuw gadget als de iPad – vult het net de massamedia aan, loopt er zelfs op vooruit. Maar dat wil niet zeggen dat internet de rol van de massamedia kan overnemen.

Daar hebben twee groepen last van. In de eerste plaats de uitgevers die niets anders kunnen – vaak om legitieme bedrijfseconomische redenen – dan een ander massamedium bedenken. Hun model kwijnt langzaam weg en het beste wat ze voor hun aandeelhouders kunnen doen is het oude land zo lang mogelijk uitputten.

Journalisten die zichzelf een rol toebedelen in het maatschappelijk debat – ze werken bij wat we de kwaliteitskranten noemen, de “systeempers” – zien hun invloed afnemen, hun banen heel langzaam verdwijnen. Ze moeten eindelijk op zoek naar een alternatief.

Breaking News verschijnt begin volgend jaar. Tot die tijd zal ik het advies van Nicholas Carr volgen en (nog) minder twitteren, mijn facebook-account negeren, sporadisch bloggen, niet meer toegeven aan de drang nog meer bronnen aan te boren – behalve The Shallows – en schrijven.

Reacties zijn gesloten.