Wat is de toekomst van Wikileaks?

Bestaat Wikileaks over tien jaar nog? De vraag komt op bij het lezen van een post van John Battelle die naar eigen zeggen geobsedeerd is door internet-voorspellingen en terug kijkt op scenario’s die eerder werden geschetst. Hij begint bij EPIC 2014, en stelt vast dat GoogleZon er niet gekomen is maar dat de opkomst van social media goed werd voorspeld, zij het dat niemand Facebook of Twitter zag aankomen.

Wat is de toekomst van Wikileaks? Het hangt er sterk vanaf of we het over Julian Assange hebben, over de website Wikileaks, over de soort – een open source achtig netwerkproject dat steunt op velen – of over een alternatief in welke vorm dan ook voor de klassieke journalistiek en haar rol als waakhond. Wikileaks, bedoel ik maar, is groter dan Assange en groter dan Wikileaks zelf.

Over tien jaar is Assange vermoedelijk nog altijd de beroemdste hacker van zijn generatie. Zijn levensverhaal – zo veel kleurrijker dan dat van Marc Zuckerberg – zal verfilmd zijn. Die biografie zal laten zien dat hij de juiste man op de juiste plek was, heel even althans, omdat hij vrijwel onmiddellijk daarna – we schrijven 2011 in de film – alles werd wat hij niet moest zijn.

Als ik Bill Keller en Alan Rusbridger lees, de hoofdredacteuren van The New York Times en The Guardian, realiseer ik me hoe ongrijpbaar Assange is, en hoe hij zichzelf in de weg zit als leider van Wikileaks. Te onbetrouwbaar, te veel een complotdenker. Ik voel iets van verbouwereerde bewondering voor Assange, en vind zijn streven naar een transparantere overheid sympathiek, maar hij is te radicaal in zijn methodes. Naast zijn inmiddels legendarische onuitstaanbaarheid en solipsisme zal dat hem opbreken als leider van Wikileaks.

Zonder Assange

Is Wikileaks houdbaar zonder Assange? Het lijkt me sterk. Hij is zowel de zwakte als de kracht van Wikileaks. De site wordt met hem vereenzelvigd en dat heeft grote voordelen. Als Assange op de cover staat, loopt de kas van Wikileaks vol dankzij aanhangers en weldoeners. Of die stortingen blijven binnenkomen als Assange weg is, waag ik te betwijfelen. Het ligt voor de hand dat OpenLeaks (opgezet door voormalige medestanders) meer kans heeft.

Dat is de meest interessante vraag: heeft Wikileaks fundamenteel iets toegevoegd aan het media-ecosysteem, een werkwijze of platform dat iets toevoegt aan de oude media? Ik ben volstrekt van overtuigd, al weet ik nog niet precies wat dat nieuwe dan is. Dat komt misschien doordat Wikileaks enorme impact heeft, maar nog onduidelijk is waardoor dat nou eigenlijk komt.

Wikileaks introduceert geen opzienbarende nieuwe technologie – de naam suggereert een overeenkomst met Wikipedia die er zelfs helemaal niet is. Ook het fenomeen van een internationaal platform voor anonieme gelijkgestemden is minstens zo oud als de nieuwsgroepen, ouder dus dan pakweg het world wide web.

Ook het klokkenluiden is niet nieuw. Oude media leven van klokkenluiders sinds de schepping. En zelfs de samenwerking tussen oude en nieuwe media kennen we al een aantal jaren – kijk naar wat The Guardian bijvoorbeeld doet. Daar staat tegenover dat de schaal van het lek, een gat zo groot dat er een halve bibliotheek in past, geheel zonder precedent is.

De vraag zal zijn of oude media in staat zijn het vertrouwen van klokkenluiders, en dus van het publiek, zodanig terug te winnen dat een statenloos, ongebonden platform als Wikileaks of OpenLeaks overbodig wordt. De druk op de overheid om transparanter te worden zal verder toenemen, daar twijfel ik niet aan, maar of Wikileaks – of een kloon ervan – daarin over tien jaar nog een rol speelt, hangt af van de mate waarin zo’n platform zich verder ontwikkelt.

Reacties zijn gesloten.