Briljant boek over De Pers

Cornelis van den Berg heeft een briljant boek geschreven over De Pers. Iets tussen Glamorama en De Geldpers. Brett Easton Ellis meets Joost Ramaer, zeg maar. Het complot is ontwapenend eerlijk voor een autobiografische roman, en tegelijkertijd onthutsend openhartig voor een non-fictie relaas. Je vraagt je af of Van den Berg na zo’n afrekening ooit nog een andere baan zal hebben dan barman in een Antwerpse kroeg.

Van den Berg was een jaar of vijf geleden de man die het gratis kwaliteitsdagblad De Pers bedacht en het nog van de grond tilde ook. Hij wist miljardair Marcel Boekhoorn zo gek te krijgen dat die tientallen miljoenen in het avontuur pompte voordat hij Van den Berg er – sans rancune, ook dat nog – uit schopte.  Wat is dat? Talent, bravoure, lef?

Het meest verbijsterende is dat het Van den Berg – zo lees ik zijn boek tenminste – allemaal overkwam. Hij was halverwege de twintig. Grote bek, halve studie, geluk. En liep bij de internationale top van de dagbladwereld binnen alsof dat volstrekt vanzelfsprekend is.

Het Complot is veel meer dan een zakenrelaas. Het is eerder een roman, uiterst lucide gecomponeerd, associatief en gelukkig niet chronologisch, met veel zelfspot en een vilein waarnemingsvermogen, vooral waar het de zakenrelaties van Van den Berg betreft. Cees van der Hoeven, de oud-AH-topman en partner van Boekhoorn, wordt genadeloos getypeerd, net als Ben Rogmans, hoofdredacteur van De Pers, en zo nog wat anderen.

Of die afrekening fair is, betwijfel ik. Maar relevant is dat niet, want Het Complot – een idiote titel: er is van enig complot geen sprake – is vooral een verrukkelijke roman die wat mij betreft niet minder zou zijn als het hele verhaal pure fictie was. Zelfs de filosofische uitweidingen en het ijdele vertoon van belezenheid, neem je Van den Berg niet kwalijk: het typeert de hoofdpersoon, hij moest zo zijn.

Of Van den Berg nog aan de bak komt als uitgever, lijkt me dubieus. Wie zo openhartig is over de wereld waarin hij zijn brood verdiende, en zo uit de school klapt, zal niet snel nog eens een paar miljoen weten los te praten. Want hoe briljant ook, zijn boek wordt natuurlijk niet door iedereen gelezen als fictie.

Ga maar schrijven, Cornelis van den Berg. Misschien ontdek je dan dat je altijd al een betere journalist was, of schrijver, dan iets anders.

Cornelis van den Berg, Het Complot, uitgeverij Prometheus, 19,95 euro.