Nieuws is geen nieuws meer (II)

Dat internet wel voor het nieuws gemaakt moest zijn, was een euforisch besef, maar het zou een misverstand blijken te zijn – in elk geval voor zover we het hebben over dagbladnieuws.

Geinspireerd door verslaggevers als Tim Overdiek heeft NOS Nieuws de afgelopen tien jaar een indrukwekkende multimedialiteit opgebouwd. Laurens Verhagen werkte het even minimalistische als briljante idee van een marketeer (Kees Zegers) – zet ANP-berichten op een platte site en noem dat nu.nl – uit tot een dominante en vernieuwende site met twee handen vol spin-offs.

Maar de klassieke schrijvende pers is – ondanks bij vlagen wat modernistische oprispingen – toch vooral een monomediale schrijvende pers gebleven. En het idee dat er op internet een heel ander soort journalistiek zou ontstaan, internetjournalistiek genoemd, is nooit werkelijkheid geworden.

Volgens mij kan niemand goed uitleggen wat er met die term wordt bedoeld, anders dan het werk van een journalist die over internet schrijft zoals een sportjournalist over sport, of dat van de journalist die de website bijhoudt, hoofdzakelijk omdat hij de enige is die dat onhandige publicatiesysteem zijn wil kan opleggen en ooit heeft leren html-len.

Internet, bedoel ik maar, is een fascinerend medium, maar het heeft de pers veel minder verrijkt dan we ooit hoopten. Dat kun je internet niet verwijten. Internet kun je niets verwijten – evenmin als het weer. Maar feit is dat de technologie het verdienmodel van de klassieke journalistiek langzaam uitmergelt.

Het wezen van nieuws, van 20ste eeuws nieuws moet ik zeggen, wordt aangetast door internet, alsof het muteert tot een andere soort. Het verliest twee van zijn belangrijkste karakteristieken. Niet langer – ten eerste – is nieuws per definitie massanieuws. Andere vormen worden dominanter: gepersonaliseerd nieuws, nieuws voor kleine groepen, nieuws waarbij de interactie essentiëler is dan het oorspronkelijke nieuwsfeit.

De tweede karakteristiek van het nieuws waarmee na-oorlogse generaties journalisten groot werden gebracht is bundeling. Al het nieuws zat bij elkaar, het was niet of nauwelijks los verkrijgbaar. De leverancier van die bundel werd door bijna iedereen vereenzelvigd met “het nieuws”.

Wie ’s avonds op het nieuws wachtte, wachtte op Het Journaal. Wie de krant las, las een leven lang één krant, zíjn krant, de krant waar je lid van was.