Moeilijke vragen over Tristan

Leg eens uit wat er maatschappelijk relevant is aan het noemen van de volledige naam van Tristan, de schutter van Alphen aan den Rijn. Vroeg Hugo Arlman, die vindt dat media veel te ver gaan met het aantasten van de privacy van daders en – in dit geval – die van hun familie. Goeie vraag. Maar niet de enige goeie vraag.

Arlman heeft gelijk als hij stelt dat “het maatschappelijk belang” van die volledige naam “bijkans nul” is. Maar dat geldt voor veel verhalen die de pers brengt, en voor nog veel meer details in verhalen. Niemand betwist dat de pers die verhalen (veel amusement) mag brengen, of dat de pers in het algemeen zo volledig mogelijk moet berichten.

Goede smaak en fatsoen – die meestal nogal particuliere opvatting over wat hoort – is iets anders. Daarom leest de een een kwaliteitskrant en de ander een roddelblad. Ik vind het geen taak van de Raad voor de Journalistiek daarover te oordelen. Wel over wat maatschappelijk aanvaardbaar is bij journalistiek handelen.

Het gaat ook bij Tristan van der V. weer om een ethische afweging, in dit geval tussen de journalistieke taak zo volledig mogelijk te berichten en de privacy van Tristan en zijn familie. De vraag daarbij, vind ik, is niet of die familie schade wordt berokkend – dat doet de pers door de naam te noemen -, maar hoeveel extra schade.

Toen Dagblad van het Noorden besloot de volledige naam te noemen, hadden de website van De Telegraaf, de NOS, RTL en het ANP dat al gedaan. Ik verstop me niet achter de “beginselloze rug van De Telegraaf”, maar constateer slechts dat publicatie in mijn krant nauwelijks extra schade toebracht. De naam van Tristan was te “algemeen bekend”.

Dat kun je betreuren. Zoals het ook moeilijk te verteren is wanneer GeenStijl de anonimiteit van een verdachte ruw verbreekt, een twitteraar met veel volgers dat doet, of een Britse krant die via internet ook in Nederland gelezen wordt. De terughoudendheid van de pers is onmiskenbaar minder geworden, maar de samenleving wordt nu eenmaal anders geinformeerd dan toen die pers nog monopolist was.

Als het om dit type privacy-dilemma’s gaat, moeten we elke zaak telkens opnieuw beoordelen. “Algemene bekendheid” en daarmee het “potsierlijkheidsbeginsel” laat zich alleen per geval toetsen, en die toetsing kan na verloop van tijd veranderen: ook Mohammed B. was bij zijn aanhouding een andere casus dan nu, ook de Rotterdamse bankier Piet S. is nu een andere, minder bekende naam dan toen hij verdacht werd van fraude bij Slavenburg’s Bank.

Rest de vraag of De Telegraaf, NOS, RTL en ANP correct hebben gehandeld bij Tristan. Ik ben wel benieuwd naar hun afwegingen.