De lollificatie van het nieuws

John de Mol is de William Randolph Hearst van onze tijd. Wat de Amerikaanse persbaron, oprichter en eigenaar van kranten en tijdschriften, honderd jaar geleden deed, doet miljardair De Mol nu. Zijn televisieformats, van Big Brother tot The Winner Is,  spelen een vergelijkbare rol als destijds magazines en yellow press roddelbladen. Amusement, bedoel ik, is voor de 21ste eeuw wat het nieuws was voor de 20ste.

De journalistiek is bedacht aan het begin van de vorige eeuw – als professie die kon opbloeien op de winsten van de massamedia. Het vak bestond natuurlijk al een eeuw of wat langer, zoals ook de eerste krant gedrukt werd rond 1600. Maar de journalistiek die we nu kennen, de waakhond van de democratie, het vehikel voor emancipatie, georganiseerd, kritisch, bejubeld en verguisd, die journalistiek was ondenkbaar zonder de massamedia – en zonder de massa.

Al een jaar of twintig wordt het nieuws steeds lolliger. De verleuking is het wel genoemd. Onder druk van kijkcijfers en oplagedalingen is de journalistiek steeds populairder geworden. Meer aandacht voor het gouden trio sex, crime and celebrities, liefst in een en hetzelfde verhaal. Meer bekende Nederlanders, meer soundbytes, minder inhoud, meer emo, minder – nou ja – journalistiek zoals die was bedoeld.

Het is net alsof het amusement niet alleen doordringt in het nieuws, maar het nieuws overneemt. De lollificatie van de journalistiek leidt ertoe dat informatie zelf, nieuws dat van belang is voor de democratie, het langzaamaan aflegt tegen entertainment, in welke vorm dan ook. De Telegraaf Media Groep heeft dat beter begrepen dan Wegener: de eerste zoekt naar nieuwe omzet uit amusement, de tweede kan niets beters bedenken dan het uitmelken van een verdienmodel dat op zijn laatste benen loopt.

Voor de goede orde. Dit zijn waarheden van zestig procent. Ze zijn niet absoluut, maar wel meer waar dan niet waar – denk ik. En uiteraard begon de 21ste eeuw niet op 1 januari 2000, maar ergens in het eerste decennium – of al halverwege de jaren negentig (en trouwens niet overal op hetzelfde moment, in het Westen bijvoorbeeld eerder dan in China of Afrika).

Het gaat nog even duren, maar dan zal entertainment voor de samenleving van deze eeuw zijn wat journalistiek nieuws was voor de vorige. Mensen voeden zich ermee. Ontlenen hun identiteit eraan. Vullen hun tijd ermee. Selecteren hun vriendenkringen op basis van hun amusement. Uiteindelijk, denk ik, wordt amusement meer dan een ingrediënt van het nieuws. Het wordt het nieuws zelf.

Reacties zijn gesloten.