Ik ga vallen, zeker en vast

Ik ga vallen. Zeker en vast, zoals de Vlamingen zeggen, wat in dit verband wel geestig is. En omdat ik ooit de trap af stuiter, hebben we van de week een timmerman een trapleuning laten monteren. Dan kan ik me aan dat rondhout vastgrijpen als ik een tree of twee mis.

De timmerman had knuisten als klauwhamers, droeg een blauwe overall en een potlood achter zijn oor. Hij kwam aanzetten met een vreemd type gegalvaniseerde kapstokhaken en een vracht geschaafde vurenhouten latten – voor de ‘smetplank’.

Mooi woord, dacht ik. Smetplank.

Die timmerman is een fijne kerel. Hij stond om vijf uur op en begon om half zes een kozijn te timmeren. Zijn vrouw vroeg nog hoe hij het in zijn gekke kop haalde, maar Gert weet niet beter. Hij kan dat aanpoten niet laten. Verzot op zijn vak, op mooi vuren, eerlijke schroeven, een lekkere lichte steiger.

Slijtage

Ik kan genieten van de handen van die timmerman, van zo’n woord als smetplank – het ambachtelijke ervan. En ik hou van de ironie van die trapleuning, zoals ik ook bijna vrolijk word van een blik op mijn schoenen.

De punt van de linkerschoen is bijna weggesleten. Die schoen schuifelt, stoot tegen tegels, schuurt, schopt en schooiert. De rechter loopt. Ik slijt, dat weten we nu wel, maar toch betekent het iets dat ik de slijtage van die linkerschoen eerst maanden niet heb gezien.

Ik word zichtbaar ziek. Mijn linkerhand wappert, mijn linkerbeen wipt. Mijn hoofd neigt al maar naar opzij. Met die symptomen zelf kan ik wel leven – met dat zichtbaar zijn al minder. Wie ik ben wordt voor een deel bepaald door ‘de anderen’, hoe zij naar mij kijken, of hoe ik denk dat ze naar me kijken.

Bewustzijn, je persoonlijkheid, je ‘zelf’, dat hele ego – het zit niet in je hersenen, niet in je hoofd. Wie je bent, of denkt dat je bent, wordt niet bepaald in je brein, ook al beweert Dick Swaab dat we ons brein zelfs zijn.

Het zit complexer, lees ik bij de Amerikaanse wetenschapper Alva Noe (via verpleeghuisarts, schrijver en filosoof Bert Keizer, die het zeer met hem eens is). Er doet meer mee qua bewustzijn. Je brein, ‘zeker en vast’, maar ook de rest van je lichaam en de wereld om je heen.